فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٢٤٨ - احكام مربوط به پرداخت زكات

٢٧٣- اگر زكات خرماى خشك يا كشمش بر كسى واجب باشد، نمى‌تواند زكات آنها را از خرماى تازه يا انگور بدهد، و نيز اگر زكات خرماى تازه يا انگور بر او واجب باشد، نمى‌تواند زكات آن را از خرماى خشك يا كشمش بدهد؛ اما اگر يكى از اينها يا چيز ديگرى را به قصد قيمت زكات بدهد مانعى ندارد، پس هرگاه زكات جنسى را از همان جنس به عنوان قيمت زكات با زياده يا نقيصه پرداخت نمايد- مثلًا شش من گندم يا خرماى اعلاء را به عنوان قيمت دوازده من زكات گندم يا خرماى درجه دو بدهد يا بالعكس- اشكال ندارد، زيرا اين از باب وفاء است نه از باب معاوضه كه رباء است.

٢٧٤- كسى كه بدهكار است و مالى هم دارد كه زكات آن واجب شده است، اگر بميرد، بايد اول تمام زكات را از مالى كه زكات آن واجب شده است بدهند، و بعد قرض او را اداء نمايند.

٢٧٥- كسى كه بدهكار است و گندم يا جو يا خرما يا انگور هم دارد، اگر بعد از ظاهر شدن حاصل و پيش از واجب شدن زكات فوت كند، چنانچه ورثه‌اش قرض او را قبل از واجب شدن زكات، از مال ديگر بدهند، سهم هر كدام از آنها كه به حدّ نصاب- يعنى ٢٨٨ مَن تبريز منهاى ٤٥ مثقال- برسد، بايد زكات سهم خود را بدهد؛ و اگر پيش از آنكه زكات آن مال- گندم يا جو يا خرما يا انگور- واجب شود ورثه قرض او را ندهند، در اين فرض چنانچه مال ميت فقط به اندازه بدهى او باشد، پرداخت زكات آن واجب نيست؛ و اگر مال ميت بيش از بدهى او باشد، در صورتى كه بدهى او به قدرى است كه اگر بخواهند اداء نمايند بايد مقدارى از آن مال را هم به طلبكار بدهند، آن مقدار از مال كه بابت دين به طلبكار مى‌دهند زكات ندارد، و بقيّه متعلق به ورثه است، و سهم هر كدام از آنان كه به اندازه نصاب برسد، بايد زكات سهم خود را بدهد.

٢٧٦- اگر گندم يا جو يا خرما يا كشمشى كه زكات آن واجب شده است خوب و بد داشته باشد، احتياط واجب آن است كه مالك زكات هر كدام از خوب و بد را از خود آن بدهد، و يا زكات همه را از جنس خوب بدهد؛ ولى نمى‌تواند زكات همه را از جنس بد بدهد.