انجام دهد- مثلًا آب بياشامد- و بعد كارى كه حرام است و روزه را باطل مى‌كند انجام دهد- مثلًا غذاء حرام بخورد- علاوه بر قضاء پرداخت يك كفاره براى آنها كافى است.

٢٤٠- اگر روزه‌دار آروغ بزند و چيزى وارد فضاء دهان او شود، چنانچه خوردن آن چيز حلال باشد- مانند غذائى كه از معده وارد دهان شده و حالت غذاء بودن خود را از دست نداده است- و عمداً آن را فرو ببرد روزه‌اش باطل مى‌شود، و بايد قضاء آن را بگيرد، و كفاره مخيّره نيز بر او واجب مى‌شود.

٢٤١- كسى كه مى‌تواند وقت را تشخيص دهد، اگر به گفته فرد ديگرى كه مى‌گويد مغرب شده است افطار كند يا به سبب گفته او شك كند كه مغرب شده است يا نه و افطار كند، و بعد بفهمد مغرب نشده بود، علاوه بر قضاء كفاره مخيّره بر او واجب مى‌شود؛ ولى اگر از قول او اطمينان به دخول مغرب پيدا كند، كفاره بر او واجب نمى‌شود.

٢٤٢- كسى كه مى‌خواهد روزه بگيرد، اگر شك كند كه صبح شده است يا نه و كارى كه روزه را باطل مى‌كند انجام دهد، قضاء و كفاره بر او واجب نمى‌شود؛ لكن اگر دو نفر عادل بلكه بنابر اقوى يك نفر عادل به او خبر دهند كه صبح شده است، و او بدون اعتناء به حرف آنها مفطرى را انجام دهد، بايد قضاء آن روزه را بگيرد و كفاره مخيّره هم بدهد، هرچند معلوم نباشد كه خبر آنها راست بوده است يا دروغ.

٢٤٣- اگر كسى عمداً روزه رمضان را نگيرد و در روز چند مرتبه جماع كند، بايد براى هر دفعه جماع يك كفاره بدهد؛ ولى اگر چند مرتبه كار ديگرى كه روزه را باطل مى‌كند انجام دهد- مثلًا چند مرتبه غذاء بخورد- پرداخت يك كفاره كافى است.

دوم- موارد وجوب قضاء و كفاره جمع:

٢٤٤- اگر روزه‌دار با چيز حرامى غير از نسبت دروغ به خدا و پيغمبران و جانشينان آنها روزه خود را باطل كند، چه آن چيز در اصل حرام باشد- مثل شراب و زناء- يا به جهتى حرام شده باشد- مثل خوردن غذاء حلالى كه براى انسان ضرر دارد، و نزديكى كردن با عيال خود در حال حيض- كفاره جمع بر او واجب مى‌شود، يعنى بايد يك بنده آزاد كند و دو ماه پى در پى روزه بگيرد و شصت فقير را سير كند و يا به هر كدام از آنها يك مدّ