فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ١٦٠ - اول - شروط و احكام عتق

شروط و احكام خصال كفّارات‌

خصال كفّارات عبارتند از: ١- عتق (آزاد كردن بنده)، ٢- صِيام (روزه گرفتن)، ٣- اطعام مسكين، ٤- كِسوَة- پوشاندن- مسكين، ٥- فِدية (عوض)؛ كه شروط و احكام هر كدام از آنها در ذيل بيان مى‌گردند:

اول- شروط و احكام عتق:

١٨٤- عتق- آزاد كردن بنده- در اين عصر موضوعيّت ندارد، ولى چون در بخش كفّارات از باب تكميل بخش نيازمند به ذكر شروط و احكام آن مى‌باشيم لذا شروط و احكام آن در پاورقى ذكر مى‌گردند.[١]

[١] - شروط و احكام مربوط به آزاد كردن بنده به عنوان كفاره عبارتند از: ١- بنده مسلمان باشد؛ و بنابر احتياط راجح، در كفاره قتل بالغ هم باشد، ٢- بنده بدون عوض آزاد شود، ٣- فعل حرامى مانند بريدن گوش و بينى بطور مستقل يا به انضمام قصد كفاره باعث آزادى بنده نشود، ٤- بنده‌اى كه آزاد مى‌كنند كسى نباشد كه مانند پدر كفاره دهنده به سبب خريدن خود بخود آزاد شود، ٥- بنده بايد در ملك كفاره دهنده باشد و از ملك او آزاد شود، ٦- كفاره دهنده تمام بنده را براى كفاره آزاد كند، ٧- بنده مرهون- گرو گذاشته شده- نباشد؛ و الّا بايد او را با اذن مرتهن- رهن گيرنده- آزاد نمايد، ٨- كفاره دهنده آزاد كردن بنده را معلّق به- شرط نكند، مثلًا بگويد: اگر مال الكتابة را ندهد به عنوان كفاره آزاد باشد، ٩- بنده از عيوبى كه قهراً موجب آزادى او مى‌باشند سالم باشد، يعنى كور يا زمين‌گير يا جُذامى يا تَنكيل نباشد، كه به مجرد حصول اين اسباب بنده خود به خود آزاد مى‌شود، و دوباره آزاد كردن او معنى ندارد.

تنكيل يعنى مولا با بنده كار فَظيع- كار بسيار زشتى كه زشتى و شناعت آن از حدّ گذشته باشد- انجام داده باشد، مثلًا بينى او يا دو لب او را بريده باشد يا دو گوش او را كنده باشد يا يك چشم او را درآورده باشد.