فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٢٨٥ - اول - منفعت كسب و تجارت كه زائد بر مؤنه سال باشد

مصرف سال خريده است در آخر سال زياد بيايد، در صورتى كه آذوقه باقى مانده به مقدار ضرر يا كمتر از آن باشد، خمس آن بر او واجب نيست، به شرط اينكه ضرر وارد شده بر سرمايه او بعد از بدست آمدن سود و خريد آذوقه باشد.

٢٨- انسان مى‌تواند خمس هر چيزى را از همان چيز بدهد، يا به اندازه قيمت خمسى كه بدهكار است پول يا جنس ديگر بدهد.

٢٩- اگر كسى ملكى را براى افراد معيّنى مثلًا براى فرزندان خود- وقف نمايد، چنانچه آن افراد در آن ملك زراعت و درختكارى كنند و از آن سودى بدست آورند، و سود بدست آمده از مخارج ساليانه آنها زياد بيايد، بايد خمس آن را بپردازند، بلكه اگر به صورت ديگرى از آن ملك سود ببرند- مثلًا اجاره آن را بگيرند- بايد خمس مقدارى را كه از مخارج ساليانه آنان زياد مى‌آيد بپردازند.

٣٠- مالى كه فقير بابت خمس و زكات و صدقه مستحبى مى‌گيرد، واجب نيست خمس آن را بدهد، اگرچه از مخارج ساليانه‌اش زياد بيايد؛ بلى، اگر از مالى كه به او داده‌اند نِماء و منفعتى بدست آورد- مثلًا از درختى كه بابت خمس به او داده‌اند ميوه‌اى بدست آورد- و آن منفعت از مخارج ساليانه‌اش زياد بيايد، بايد خمس آن را بدهد.

٣١- اگر از كافر يا از كسى كه به پرداخت خمس عقيده ندارد مال متعلق خمس به دست شخصى برسد، بر آن شخص واجب نيست خمس آن مال را پرداخت نمايد.

٣٢- كاسب و تاجر و صنعتگر و امثال اينها، يك سال پس از شروع به تحصيل سود بايد خمس سودى را كه از مخارج ساليانه ايشان اضافه مى‌ماند بپردازند، و همچنين كسى كه شغلش كاسبى نيست اگر اتفاقاً سودى ببرد، پس از آنكه يك سال از سود بردن او بگذرد بايد خمس سود اضافه بر مخارج ساليانه خود را بدهد.

٣٣- اگر پولى را كه شخص بابت خمس سال پيش پرداخت نموده است از درآمد سال جديد باشد، در پايان سال جديد بايد خمس آن را نيز محاسبه نمايد.

٣٤- اگر مستأجر مبلغى به عنوان سر قفلى مغازه بپردازد، آن مبلغ جزء مخارج سال او نمى‌باشد، و بايد آخر سال خمس آن را بدهد؛ و كسى هم كه سر قفلى را گرفته‌