فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٤٩ - راه ثابت شدن اول ماه

راه ثابت شدن اول ماه‌

٢٠٤- ملاك در ثابت شدن اول ماه، آن است كه ماه را در شب ببينند نه در روز.[١]

٢٠٥- اول ماه به پنج طريق ثابت مى‌شود:

اول: خود انسان ماه را ببيند.

دوم: عده‌اى كه از گفته آنان يقين يا اطمينان پيدا مى‌شود بگويند ماه را ديده‌ايم،

[١] - ماه در هر بيست و چهار ساعت يك بار كره زمين را دور مى‌زند، و در طلوع و غروب گاهى موافق و گاهى مخالف با آفتاب است، در زمانى كه موافق آفتاب باشد از آن به مُحاق و تحت الشعاع تعبير مى‌كنند، و تبعاً اين حالت در آخر ماه واقع مى‌شود، و در اين زمان همه نصف مُستنير- نورانى و روشن- ماه در طرف مشرق مواجه با آفتاب مى‌باشد و چيزى از آن ديده نمى‌شود، و بعد مسير ماه و خورشيد مختلف مى‌شود و طرف مُستنير آن به طرف مشرق منحرف مى‌شود و جزئى از آن ديده مى‌شود، و هلال جديد از آن متكوّن مى‌شود، الّا اينكه اين انحراف مستتبع اين استبانَة تدريج الحصول است، و مقدار معتدٌّبه قابل رؤيت ابتداءً حادث نمى‌شود، بلكه كم كم پديد مى آيد، فرض بفرماييد اول جزء از آن واحد از يك ميليون جزء از اجزاء نصف مُستنير از ماه است، و اين مقدار از جزء متوجه به طرف مشرق از لحاظ كمى قابل رؤيت نيست، و لكن اين وجود واقعى در تكوُّن هلال اثر ندارد، هرچند تحقق آن را به حسب قواعد علم نجوم قطعى بدانيم، زيرا رؤيتى اعتبار دارد كه با چشم غير مسلح و نظر عادى باشد.

از اين بيان دانسته شد كه رؤيت ماه با چشم مسلح به وسائل مدرن- مانند تلسكوپ و ...- و يا كشف آن از بلند بودنش در شب آينده اعتبار ندارد.