فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٢٩٠ - گروه سوم - سرمايه و ترقى قيمت

اينكه با آنها تجارت كند، يعنى وقتى قيمت آنها بالا رفت آنها را بفروشد، بايد در سالى كه آنها را مى‌فروشد خمسشان را بدهد؛ و اما اگر مثلًا از شاخه‌هاى آن درختان كه معمولًا هر سال مى‌برند استفاده‌اى ببرد و منفعت بدست آمده از شاخه‌ها به تنهايى يا با منفعتهاى ديگر كسبش از مخارج سال او زياد بيايد، در آخر هر سال بايد خمس منفعت بدست آمده را بپردازد.

٥٣- كسى كه مقدارى از درآمد خود را به تدريج براى تعمير مغازه يا آباد كردن زمين مَوات يا احداث باغ به قصد تجارت و فروش آنها مصرف نمايد، بايد در زمانى كه آنها را مى‌فروشد خمس آنها را بپردازد؛ ولى اگر قصد فروش ندارد و مى‌خواهد آنها را داشته باشد، در صورتى كه در حدّ نياز عرفى باشند- نه براى ازدياد ثروت- خمس به آنها تعلق نمى‌گيرد؛ بلكه اگر درآمدهاى آنها به تنهايى يا با منفعتهاى ديگر زائد بر مؤنه- مخارج سال- باشند، بايد خمس مقدار زائد را بپردازد.

٥٤- كسى كه زمين مَوات را براى تحصيل معاش لائق به حال و شأن خود- نه براى تجارت و ازدياد ثروت- احياء كند، آن زمين جزء سرمايه او به حساب مى‌آيد و خمس به آن تعلق نمى‌گيرد، و همچنين است اگر احياء آن زمين موات براى تفريح و استراحت شخصى خودش و زن و فرزندانش- در حدّ نياز عرفى- باشد و قصد تجارت و كسب هم نداشته باشد.

٥٥- باغ يا ملكى كه به انسان ارث رسيده است، اگر در سالهاى بعد از روى اتفاق آن را تبديل كند يا بفروشد، چنانچه قيمت آن از زمانى كه به ارث رسيده است بيشتر باشد، ترقّى قيمت آن خمس ندارد.

٥٦- هر جنس و مالى كه يك بار خمس آن داده شود، ديگر خمس به آن تعلق نمى‌گيرد.

٥٧- اگر كسى از درآمد غير مُخَمَّس- يعنى درآمدى كه خمس آن را پرداخت نكرده است- نهالى بخرد و بكارد، چنانچه تا زمانى كه آن نهال درخت شود خمس آن نهال را ندهد، بايد خمس درخت آن را بپردازد.