فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٢٨٩ - گروه سوم - سرمايه و ترقى قيمت

٥١- اگر كسى مثلًا باغ و بستان و حيوانى داشته باشد كه يا اصلًا خمس ندارند- مانند اينكه ارث به او رسيده‌اند- يا خمس داشته‌اند ولى خمس آنها را داده است، چنانچه آن باغ و بستان و حيوان را نگهدارد به قصد كسب و تجارت با عين آنها، مثلًا آن باغ داراى درختانى است كه ميوه نمى‌دهند و به قصد كسب و تجارت با چوب و شاخ و برگ آنها را نگهدارى مى‌كند و گوسفند نر را براى پروار نگهدارى مى‌كند، در اين فرض خمس به نماءات متصّله- تنومند شدن درخت و پروار شدن گوسفند- و نماءات منفصله- شاخ و برگ درخت و پشم گوسفند- تعلق مى‌گيرد.

ولى اگر باغ و بستان و حيوان را به قصد كسب و تجارت با نماءات منفصله آنها- يعنى ميوه و شاخ و برگ درختان و علف باغ و پشم گوسفند- نگهدارى نمايد، خمس فقط به نماءات منفصله آنها تعلق مى‌گيرد؛ و به نماءات متّصله آنها خمس تعلق نمى‌گيرد.

و امّا اگر آن باغ و بستان و حيوان را به قصد استفاده خودش و اهل و عيال و مهمانانش نگهدارى نمايد، در اين فرض بايد خمس مقدار مازاد بر مؤنه را بپردازد.

٥٢- بنابرآنچه در فقره قبل گفته شد، اگر كسى با پولى كه خمس آن را داده است يا با پولى كه خمس ندارد- مثلًا ارث به او رسيده است- باغى براى تجارت احداث كند كه بعد از بالا رفتن قيمتش آن را بفروشد، بايد خمس ميوه‌هاى آن باغ را بدهد، و نيز بايد در هنگامى كه باغ را مى‌فروشد خمس رشد و نموّ درختها و خمس زيادى قيمت باغ را بدهد؛ ولى اگر احداث باغ به اين قصد باشد كه آن را نگهدارد و فقط از محصولات آن باغ- مثلًا از ميوه درختها يا از علوفه و سبزيجات موجود در آن- منفعت ببرد، در اين صورت فقط بايد خمس محصولات آن را- كه به تنهايى يا با منفعتهاى ديگر كسبش از مخارج سال او زياد مى‌آيند- بپردازد.

و همچنين است اگر كسى با پولى كه خمس آن را داده است يا با پولى كه خمس ندارد دام و امثال آن بخرد.

ولى اگر كسى درختانى كه ميوه نمى‌دهند- مانند درخت بيد و چنار- بكارد به قصد