دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٩٣ - احاديث عمومى غيبت

ديگرى، قابليت جمع با اين عموم را ندارند؟ تشبيه بهره‌گيرى از امام عليه السلام به بهره خورشيد پشت ابر نيز به هيچ روى، بهره‌گيرى از امام را منحصر نمى‌كند؛ زيرا راوى، درخواست نكرده كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله، فايده‌هاى امام غايب را برشمرد تا از ذكر نكردن، بتوان حصر را استفاده كرد. او به طور كلّى پرسيده: آيا امام غايب براى شيعيان، فايده‌اى دارد؟ و پيامبر صلى الله عليه و آله نيز با يك تشبيه، فايده امام را برايش بيان مى‌فرمايد. روشن است كه در اين مقام نمى‌توان ادّعاى انحصار كرد. افزون بر اين، از تشبيه به خورشيدِ پشت ابر، وقوع گاه به گاه ملاقات استفاده مى‌شود، چنان كه علّامه مجلسى يكى از وجوه تشبيه را ملاقات دانسته و فرموده است:

ششمين [وجه تشبيه قائم عليه السلام به خورشيد پشت ابر]، اين است كه خورشيد، گاهى از پشت ابر بيرون مى‌آيد و بعضى او را مى‌بينند. همين گونه ممكن است امام در ايّام غيبت براى بعضى از مردم، نه همه، آشكار گردد.[١]

دو. استدلال ديگر منكران به حديث امير مؤمنان عليه السلام است كه در بيانى استعارى و مجازى مى‌فرمايد:

لِلْقَائِمِ مِنَّا غَيْبَه أَمَدُهَا طَوِيلٌ كَأَنِّى بِالشِّيعَه يَجُولُونَ جَوَلَانَ النَّعَمِ فِى غَيْبَتِهِ يَطْلُبُونَ الْمَرْعَى فَلَا يَجِدُونَهُ.[٢]

قائم ما، غيبتى دارد كه مدّت آن، طولانى است. گويا شيعه را مى‌بينم كه در غيبت وى، به سان گوسفندان مى‌چرخند و در پى چراگاه هستند؛ ولى آن را نمى‌يابند.

پاسخ، اين است كه: ما نيز ادّعا نمى‌كنيم هر كس بخواهد، مى‌تواند به ديدار امام عليه السلام نائل شود و يا از مكان ايشان مطّلع گردد؛ بلكه وقوع ملاقات را به صورت استثنا از يك اصل كلّى ادّعا مى‌نماييم. افزون بر اين، در متن حديث، هيچ اشاره‌اى به ديدارهايى كه امام عصر عليه السلام، خود براى يارى رساندن به شيعيان ترتيب مى‌دهد،

[١]. بحار الأنوار: ج ٥٢ ص ٩٤.

[٢]. ر. ك: ج ٣ ص ١٦٠ ح ٥٤٩.