دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٩١ - ٣ توقيع احمد بن خضر

مؤيّد برداشت خود دانسته‌اند.[١] او گفته است:

و محظور عليهم الفحص و الكشف عن صاحب الغيبة و المطالبة باسمه أو موضعه أو غيابه او الإشادة بذكره فضلًا عن المطالبة بمعاينته.[٢]

براى شيعيان، جستجو از امام و كشف صاحب غيبت و به دنبال نام و محلّ سكونت و محلّ غيبت او بودن و يا تعريف به ذكر او كردن، ممنوع است، تا چه رسد به آن كه بخواهند آشكارا او را ببينند.

پاسخ، اين است كه: اگر حديث را مختصّ غيبت صغرا ندانيم و بپذيريم كه شامل روزگار غيبت كبرا نيز مى‌شود، باز نمى‌توانيم آن را نافى امكان رؤيت بدانيم؛ زيرا با نظر افكندن به دوران حضور امامان، متوجّه شويم كه با درگذشت هر امام، وظيفه فحص از امام بعدى و طلب از حجّت الهى آغاز مى‌شد[٣] و اين حديث، در صدد برداشتن اين وظيفه با شروع دوره غيبت از دوش شيعيان است. در روزگار غيبت، شيعيان بايد به جاى فحص از مكان امام عليه السلام، و طلب زيارت شخص امام، به گونه‌اى ديگر با ايشان ارتباط برقرار كنند تا دشمن، به موضع امام عليه السلام ره‌نمون نشود و خطرى متوجّه ايشان و باريافتگان به محضر شريفش نگردد. همان گونه كه از متن حديث هم هويداست، حديث، هيچ اشاره‌اى به عدم امكان رؤيت ندارد و بلكه گونه‌اى ظهور در امكان رؤيت دارد؛ زيرا اگر ديدن امام امكان نداشت، يافتن و ره‌نمون شدن به ايشان نيز معنا نداشت و گزندى متوجّه ايشان نمى‌شد.

افزون بر اين، مقصود حديث و نيز سخن نعمانى، ناظر به ديدارهاى اختيارى و از پى كوشش‌هاى فراوان است و نمى‌تواند ديدارهاى اتّفاقى و يا ديدارهاى سامان‌يافته از سوى امام عليه السلام را نفى كند.

[١]. چشم به راه مهدى: ص ٧٢.

[٢]. الغيبة، نعمانى: ص ١٦٠ ح ٨.

[٣]. براى آگاهى از اين وظيفه شيعه، ر. ك: الكافى ج ١ ص ٣٧٨( باب« ما يجب على النَّاس عند مضىِّ الإمام»).