در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٤٤ - بحثى راجع به يوم

از نهايت خضوع است كه قلب معبود، عظمت خالق را درك مى‌كند.[١]

هنگامى كه مى‌گوييم (سعدانة نبت) اين تعريف نيست بلكه تبديل لفظ به لفظ و تعريف شرح الاسمى است و عبادت به معنى (طاعة مع الخضوع) از همين نوع است.

عبادت وقتى از اعماق قلب و جان صورت مى‌گيرد كه عابد عظمت معبود را درك كند و اين ادراك وقتى به نهايت خود برسد، قلب خود به خود خضوع پيدا مى‌كند و در مقابل ذات اقدس الهى سر تسليم فرود مى‌آورد.

همانطور كه گذشت ميان (عبادت) و (عبوديت) تفاوت وجود دارد؛ (عبادت يعنى پرستش و عبوديت يعنى بندگى و به همين خاطر ميان «عبد و عبيد» فرق گذاشته‌اند؛ عباد بيشتر با خداوند استعمال مى‌شود: وَعِبَادُ الرَّحْمَنِ الَّذِينَ يمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْنًا[٢]؛ و بندگان خداوند رحمن، كسانى هستند كه در زمين با فروتنى و خضوع راه مى‌روند. يا أَن ينَزِّلُ اللّهُ مِن فَضْلِهِ عَلَى مَن يشَاء مِنْ عِبَادِهِ‌[٣]؛ خداوند از فضلش بر هر كس از بندگانش بخواهد (وحى) را نازل مى‌كند.

اما (عبيد) غالباً در مورد غير خداوند استعمال مى‌شود، هر چند اين دو واژه جمع (عبد) مى‌باشد. عبادت اگر از عبد مشتق شده باشد جمعش عبادات است اما اگر از عبوديت مشتق شده باشد جمعش‌

[١]. رشيد رضا، المنار، ج ١، ص ٥٦.

[٢]. سوره فرقان، آيه ٦٣.

[٣]. سوره بقره، آيه ٩٠.