در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٣٩٩ - معناى توكل

مفردات‌

«ادنى»: اسم تفضيل من الدنوّ؛ به معنى قرب و نزديكى؛

«واللهُ يقدّر الليلَ و النهارَ»: اى يعلم قدر الليل و النهار؛ يعنى‌اندازه شب و روزرا مى‌داند.

«تاب عليكم»: رجع اليكم و انعطف رحمتُه عليكم بِبَسْطِ رَحمتِه عليكم و رفعِ بَعضِ التكاليفِ منكم و التخفيفِ فيكم، و معناه قبولُ تَوبَتِهم.

سخنى در تاريخ نزول اين آيه‌

مفسران همه متفق‌اند كه تاريخ نزول اين آيه با تاريخ نزول آيات سابق فرق داشته است، اما در تعيين مقدار اين فاصله زمانى اختلاف است. برخى هيجده ماه يا يك سال و برخى ديگر ده سال يا بيشتر گفته‌اند. و نيز اختلاف است در اين كه اين آيه مكى است و پيش از هجرت حضرت رسول اكرم (ص) نازل شده است، يا مدنى است و پس از هجرت در مدينه نازل گشته است.

مرحوم علامه طباطبايى در تفسير خود قول اخير را ترجيح مى‌دهد و دستور ايتاى زكات را دليل بر اين مطالب مى‌گيرد؛ زيرا زكات در مدينه واجب شده است‌[١] و توجيه ديگر را رد مى‌كند. در هر صورت آنچه مسلم است اين آيه مباركه هم‌زمان با آيات پيش نازل نشده است.

تفسير آيه‌

از اين آيه استفاده مى‌شود كه رسول الله (ص) پس از نزول آيات سابق گاهى دو سوم شب، كه از نصف بيشتر است و گاهى نصف شب‌

[١]. طباطبايى، الميزان، ج ٢٠، ص ٧٤.