در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٣٨٨ - معناى توكل

كوشش با توكل منافات دارد يا نه؟ ٥. راه تحصيل توكل چيست؟

آنچه در اين جا به آن اشاره مى‌كنيم فقط معناى توكل و درجات آن است:

توكل اين است كه انسان از ته دل و از ژرفاى وجودش نسبت به خداوند احساس اعتماد كند و بداند و حس كند كه «لا حَوْلَ وَ لا قُوَّة إلّا بِاللهِ العلىّ العظيم». انسان بايد با توجه، علم و قدرت و عنايت و رحمت خدا را باور كند و كارها را در دست اقتدار او ببيند، كه در آيات زيادى به اين مطلب تأكيد شده است، از آن جمله:

١. وَعَلَى اللّهِ فَتَوَكَّلُواْ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ‌[١]

٢. إِنَّ اللّهَ يحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ‌[٢]

٣. وَمَن يتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ‌[٣]

٤. وَمَن يتَوَكَّلْ عَلَى اللّهِ فَإِنَّ اللّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ‌[٤]

اعتماد به خدا درجاتى دارد؛ ممكن است اعتماد به خدا در حد اعتماد به ديگران باشد و يا در حد اعتماد بچه به مادرش باشد و ممكن است درجه اعتماد به خدا به حدى باشد كه انسان خود را در برابر خدا آن چنان ببيند كه از خود هيچ‌گونه استقلالى ندارد.

[١]. سوره مائده، آيه ٢٣.

[٢]. سوره آل عمران، آيه ١٥٩.

[٣]. سوره طلاق، آيه ٣.

[٤]. سوره انفال، آيه ٤٩.