در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٣٢٣ - رابطه فطرى انسان با خدا

آيه ١٢ سوره فاطر نيز همين مضمون را دارد: وَمَا يسْتَوِي الْبَحْرَانِ هَذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ سَائِغٌ شَرَابُهُ وَهَذَا مِلْحٌ أُجَاجٌ وَمِن كُلٍّ تَأْكُلُونَ لَحْمًا طَرِيا وَتَسْتَخْرِجُونَ حِلْية تَلْبَسُونَهَا؛ و دو دريا يكسان نيستند: اين يك، شيرين و گوارا و نوشيدنش خوشگوار و آن يك، شور و تلخ است و شما از هر دو گوشت تازه ميخوريد و وسائل زينتى پوشيدنى استخراج ميكنيد.

مفسران، از جمله علامه طباطبايى‌[١] و سيد قطب‌[٢] و ابنعاشور[٣] گفته‌اند: منظور از بحرين در اين آيه، همان دو دريايى است كه در آيات سوره فرقان و فاطر نيز آمده است. يعنى دو دريايى كه يكى آب شيرين دارد و يكى آب شور و اين آبها با يكديگر مخلوط نميشوند.

دو درياى شور و شيرين‌

بعضى گفته‌اند براى تفسير اين آيه، ما بايد ببينيم، عرب‌هاى آن زمان چه درياهايى را ميشناخته‌اند كه به يكديگر متصل باشند و در عين حال آب يكى شيرين و آب ديگرى شور باشد. سپس به اين نتيجه رسيده‌اند كه منظور، آب رودخانه فرات و درياى خليج فارس است كه در بصره به همديگر ميرسند. در زبان عربى به رودهاى بزرگ و آرام نيز دريا گفته ميشود و از اين جهت اشكالى ندارد كه يكى رود است و ديگرى دريا. عده‌اى نيز گفته‌اند منظور، درياى احمر و درياى عمان است و بابالمندل نيز برزخ بين آنها است.

[١]. طباطبائى، الميزان، ج ١٩، ص ٩٩.

[٢]. سيد قطب، فى ظلال القرآن، جزء ٢٧، ص ١١٩.

[٣]. ابن عاشور، التحرير و التنوير، ج ٢٧، ص ٢٣٢.