در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٢٧٤ - معناى رحمن

رحمت بسيار دارد؛ رحمتى كه شامل همه موجودات از جمله انسان‌هاى مؤمن و كافر در دنيا و آخرت مى‌شود. در فارسى يا در تركى (كه من ميدانم)؛ ترجمه مناسبى براى رحمان وجود ندارد و ترجمه «رحمن» به فارسى يا تركى، اگر غيرممكن نباشد بسيار مشكل است و بايد چند جمله بياوريم تا بتوانيم معناى «رحمن» را منتقل كنيم. رحمان يعنى داراى آن رحمتى كه از زمين تا آسمان را پوشش ميدهد؛ آن رحمتى كه تمام موجودات از انسان گرفته تا پرنده و چرنده و تمام موجودات دريايى و هوايى و غيرجانداران را شامل مى‌شود.

در معناى «الرحمن» دو نكته وجود دارد و به عبارت ديگر، رحمن كسى است كه دو ويژگى داشته باشد: يكى اين كه داراى رحمت گسترده است و ديگر اينكه اين رحمت او منظم است و خداوند داراى اين دو ويژگى است: رحمت او هم گسترده است و هم منظم و نظاممند. تمام موجودات (كه مصاديق رحمت الهى هستند) منظم و مرتبط با يكديگرند: لَا الشَّمْسُ ينبَغِي لَهَا أَن تُدْرِكَ الْقَمَرَ وَلَا اللَّيلُ سَابِقُ النَّهَارِ وَكُلٌّ فِي فَلَكٍ يسْبَحُونَ‌[١]؛ نه خورشيد را سزد كه به ماه رسد، و نه شب پيشگيرنده بر روز است، و هر كدام در مدارى شناورند.

تمام اجزاى عالم، حتى دنيا و آخرت، به يكديگر پيوسته است و همه عالم غرق در نعمت است. اين معناى الرحمن است. بنابراين، نمى‌توان آنرا به بخشنده ترجمه كرد. گويا از سلمان نقل شده كه او «بسم الله الرحمن الرحيم» را به «به نام خداوند بخشنده مهربان» معنا

[١]. سوره يس، آيه ٤٠.