در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٢٣٠ - توبه و شرايط آن

كسى ستم نمى‌كند يا بر خلاف حكمت كارى انجام نمى‌دهد. اين مسأله با سؤالى كه گاه مطرح مى‌كنند كه آيا خداوند مى‌تواند براى خود شريك خلق كند يا همانند خود را بيافريند، متفاوت است؛ چرا كه مورد اخير از محالات است و چنان كه در روايات هم آمده است- خدا هيچ وقت كار محال انجام نمى‌دهد و قدرتش به محال تعلق نمى‌گيرد- اما بحث ما از قبيل محالات نيست. اين‌گونه نيست كه خداوند نتواند توبه تائب را نپذيرد.

در روايت آمده است كه محمد بن مسلم از امام باقر (ع) نقل كرده كه آن حضرت فرمودند: اى محمد بن مسلم! گناهان مؤمن كه از آن توبه كند آمرزيده است و بايد براى آينده پس از توبه و آمرزش، كار خوب كند. البته اين تنها براى مؤمنان است. من گفتم: اگر بعد از توبه و استغفار از گناهان، باز گناه كرد و باز توبه نمود؟ در پاسخ فرمود: اى محمد بن مسلم تو گمان مى‌كنى بنده مؤمن از گناه خود پشيمان گردد و از آن آمرزش بخواهد و توبه كند سپس خدا از او توبه‌اش را نپذيرد؟![١] خداوند بفرمايد: (توبوا الى الله)؛ توبه كنيد ولى توبه آنان را قبول نكند؟! در اين صورت بر خلاف حرف خود عمل كرده است.

بنابراين خدا مى‌تواند توبه را نپذيرد اما بر خلاف وعده خود عمل نمى‌كند. قبول توبه از ناحيه او فيض است و وعده اوست و

[١]. كلينى، اصول كافى، ج ٤، ص ١٧٩؛ فقال: يا محمد بن مسلم! اترى العبد المؤمن يندم على ذنبه و يستغفر منه و يتوب ثم لايقبل الله توبته؟! قلت: فانه فعل ذلك مرارا، يذنب ثم يتوب و يستغفر. فقال: كلما عاد المؤمن بالاستغفار و التوب عاد الله عليه بالمغفر و ان الله غفور رحيم.