در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٥٢ - اقسام هدايت

الف. هدايت غريزى‌

مثلًا زنبور عسل كه به طرز شگفت آور و بدون هيچ وسيله‌اى اين قدر منظم، دقيق و مهندسى خانه خود را مى‌سازد كه باعث شگفتى و تعجب است، از اين هدايت برخوردار مى‌باشد. آيه‌ وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيوتًا[١]، بيانگر اين نوع هدايت است. زنبور عسل بهواسطه غريزه‌اى كه خداوند در ذات او قرار داده است به انتخاب لانه، نوع لانهسازى و ... مى‌پردازد.

البته اين هدايت در انسان نيز وجود دارد، وگرنه طفل از كجا آموخته كه هنگام گرسنگى گريه كند يا سينه مادر را بمكد تا شير بيابد.

ب. هدايت طبيعى‌

خداوند متعال اين نوع هدايت را در نهاد بشر قرار داده است. طبيعت انسان اقتضاء مى‌كند براى امرار معاش و گذران زندگى تلاش كند، و براى رسيدن به زندگى نسبتاً راحتى ناملايمات را تحمل نمايد.

ج. هدايت عقلى‌

خداوند عقل را به انسان ارزانى داشت و به سبب آن بشر را از ساير موجودات حتى ملائكه برترى بخشيد. در روايت آمده كه اولين چيزى كه خداوند خلق كرد عقل است. بعد از خلق عقل به او امر كرد بيا، عقل آمد، پس گفت برو، پس برگشت. سپس فرمود: «و عزتي و جلالي ما خلقت خلقاً اكرم منك»؛ به عزت و جلالم قسم چيزى گرامى‌تر از تو خلق نكردم‌

[١]. سوره نحل، آيه ٦٨.