در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٤٣٧ - اراده تكوينى - اراده تشريعى

مقصر جلوه مى‌دهد.

آيه شريفه مذكور در مقام ردّ چنين‌انديشه و مقالى است و به انسان‌ها متذكر مى‌شود كه سعادت، شقاوت، خوشبختى و بدبختى هر انسانى در گرو افعال خود اوست، البته اين بدان معنا نيست كه عوامل ديگر در ترقى و يا تنزل او مدخليت ندارند، بلكه مراد اين است كه گرچه برخى عوامل و موانع، راه پيشرفت را بر انسان مسدود مى‌نمايند، ولى از تمام جوانب راه بر او بسته نيست و انسان اگر نتواند در تمامى جهات سعادتمند گردد، ولى راه به طور كلى بر او بسته نبوده و اين خود انسان و افعال اوست كه او را در پيمودن مسير تكامل و پيشرفت درمانده و بدبخت مى‌گرداند، و نبايد براى فرار از مسؤوليت، خود را بى‌تقصير دانسته و ديگران را مقصر جلوه دهد، به قول شاعر: