در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٤٣٩ - اراده تكوينى - اراده تشريعى

خداوند با اراده تشريعى خود مى‌خواهد كه همه‌انسان‌ها به سوى اطاعت و بندگى حركت كرده و از عصيان و كارهايى كه او را به پستى و ضلالت مى‌كشاند دورى جويند؛ شاهد بر اين مطلب فرستادن انبياء و نيز آيات بى‌شمارى است كه خداوند در آنها به انسان‌ها اندرز داده و از اطاعت شياطين نهى نموده است.

از طرفى ديگر اراده تكوينى خداوند بر اين است كه هر عملى، عكس العمل خودش را داشته باشد و از هر كارى نتيجه همان كار بدست آيد، مثلًا اراده تشريعى خداوند بر اين است كه انسان دست به خودكشى نزند و خود را به نابودى نيفكند، و لذا فرموده است: وَلَا تُلْقُواْ بِأَيدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَة[١]، ولى اراده تكوينى خداوند اين است كه خوردن سم انسان را به كام مرگ فرو برد.

پس خداوند به اراده تكوينى خود، جهان را آفريده و براى هر چيزى خاصيت ويژه‌اى قرار داده است، مثلًا براى آتش سوزندگى را. انسان نيز يكى از اين آفريده‌هاى هستى است كه خداوند او را موجودى اختيارگر و انتخاب كننده آفريده و ساير پديده‌ها را در اختيار او قرار داده است و اگر او از هر چيزى به شايستگى استفاده كند برايش نتيجه بخش خواهد بود و در اين صورت بايسته‌هاى الهى را عمل نموده و اراده تشريعى خداوند با اراده تكوينى او مطابقت مى‌نمايد، و اگر در راه شايسته قدم برندارد و از امكانات موجود در راه ترقى خويش استفاده نكند بلكه از آنها در راه عصيان و فساد

[١]. سوره بقره، آيه ١٩٥.