در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٤١٥ - زمان نزول

آب گلآلود ماهى مى‌گيرد» يا «ريشش گير است» و صدها نظاير آن؟ حقيقت مطلب چيست؟

آيا اين مطلبى است كه از اخبار جهان غيب است و قرآن براى اولين بار مطرح نموده يا قبلا هم در ميان مردم بوده و در جزيره عربستان چنين چيزى را مى‌شناختند، لذا براى آنها شنيدن اين سخن تازگى نداشت؟ و آيا در اديان سابق هم چنين چيزى هست يا نه؟

ابن عاشور بحث را در اين جا به سوره حاقه حواله داده است و در آن جا در تفسير آيه شريفه: فَإِذَا نُفِخَ فِي الصُّورِ نَفْخَة وَاحِدَة[١]، بحث نسبتاً مفصلى انجام داده، ولى درباره سؤال مورد نظر اكتفا كرده به اين كه: (نُفِخَ فِى الصّور) عبارت است از امر تكوينى خداوند به زنده شدن مردگان از قبور مانند قشون ميدان جنگ.[٢]

سيد قطب در تفسير «فى ظلال القرآن» در سوره مدّثّر متعرض اين مطلب نشده است، شايد در سوره‌هاى ديگر بحث كرده باشد؛ همچنين مرحوم شيخ در تبيان و مرحوم طباطبايى در الميزان متعرض اين مسأله نشده‌اند، شايد در سوره‌هاى قبل از آن بحث كرده‌اند؛ قرطبى هم به سوره نمل و انعام ارجاع داده است.

صاحب تفسير روح البيان پس از شرح «نقر فى الناقور» مى‌گويد:

«اين جريان مربوط به نفخه دوم است، چون در نفخه اول همه زنده‌ها مى‌ميرند و در نفخه دوم همه مرده‌ها زنده مى‌شوند نافخ هم‌

[١]. سوره حاقه، آيه ١٣.

[٢]. ر. ك: ابن عاشور، التحرير و التنوير، ج ٢٩، ص ١٢٤.