در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٣٩٨ - معناى توكل

١. زنجيرهاى سنگين؛ ٢. آتش افروخته؛ ٣. طعام ناگوار گلوگير؛ ٤. زمين لرزه؛ ٥. كوه‌هاى كنده شده و مانند تل ريگ بر هم انباشته شده؛ ٦. روزى كه بچه‌ها را پير كند؛ ٧. انشقاق و پاره شدن آسمان.

إِنَّ هَذِهِ تَذْكِرَة فَمَن شَآءَ اتَّخَذَ إِلَى رَبِّهِ سَبِيلا

«اين موعظه و پندى است پس هر كه بخواهد راهى به سوى خدا گزيند» (راه همان است كه نشان داديم).

اشاره «هذه» در اين آيه، ظاهراً به مجموع گفتار از اول سوره تا آيه هيجده باز مى‌گردد و منظور از اين آيات شايد اين باشد كه اين خطابات هرچند متوجه رسول الله (ص) است، ولى مقصود عام بوده و هر كسى مى‌تواند با استفاده از اين گفته‌ها به سوى او راهى بگزيند.

بخش چهارم:

آيه بيست‌

إِنَّ رَبَّكَ يعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنَى مِن ثُلُثَي اللَّيلِ وَنِصْفَهُ وَثُلُثَهُ وَطَائِفَة مِّنَ الَّذِينَ مَعَكَ وَاللَّهُ يقَدِّرُ اللَّيلَ وَالنَّهَارَ عَلِمَ أَن لَّن تُحْصُوهُ فَتَابَ عَلَيكُمْ فَاقْرَؤُوا مَا تَيسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ عَلِمَ أَن سَيكُونُ مِنكُم مَّرْضَى وَآخَرُونَ يضْرِبُونَ فِي الْأَرْضِ يبْتَغُونَ مِن فَضْلِ اللَّهِ وَآخَرُونَ يقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَاقْرَؤُوا مَا تَيسَّرَ مِنْهُ وَأَقِيمُوا الصَّلَاة وَآتُوا الزَّكَاة وَأَقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا وَمَا تُقَدِّمُوا لِأَنفُسِكُم مِّنْ خَيرٍ تَجِدُوهُ عِندَ اللَّهِ هُوَ خَيرًا وَأَعْظَمَ أَجْرًا وَاسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ‌