در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٣٧٨ - هدف هاى سوره

فرمان بده، حكم بده، اين احساس لطيف را نداشت. آرى مزّمّل و مدّثّر زخمه‌اى است كه بر تارهاى دل حساس و لطيف شنونده مى‌نوازد كه در اين مقطع تاريخى و شرايط روحى و اجتماعى هيچ خطاب تشريفاتى كار آن را نمى‌كند.

بنابراين حق با آنانى است كه مى‌گويند: اين‌گونه خطاب تلطيف و تحسين است نه تهجين و تحقير؛ به ويژه با توجه به اين كه خطاب‌ يا أَيهَا المدّثّر در اين مقطع نازل شده است. اگر در خطاب اول توبيخ و تهجين استفاده مى‌شد، اين امر مستلزم آن است كه رسول‌الله آن توبيخ را دريافت كرده و وضع خود را تغيير دهد تا خطاب بعدى «يا أيها المدّثّر» به او نشود، زيرا خيلى بعيد است كه رسول‌الله با خطاب مزّمّل توبيخ شود و در وضع خود تغيير ندهد تا مستوجب توبيخ دوم شود؛ اين بهترين شاهد است كه «يا أيها المزّمّل» براى تهجين نبوده است.

آيات دو الى چهار

قُمِ اللَّيلَ إِلَّا قَلِيلًا* نِصْفَهُ أَوِ انقُصْ مِنْهُ قَلِيلًا* أَوْ زِدْ عَلَيهِ ...؛ شب را بپاخيز مگر اندكى از آن را كه لازم است بخوابى و استراحت نمايى. نصف شب را يا كمى از نصف يا بر نصف نيز بيافزا.

برخى گفته‌اند: تقدير آيه چنين است: «قُمْ الى الصلوة فى الليلِ»[١]، براى نماز خواندن در هنگام شب برخيز.

[١]. طباطبايى، الميزان، ج ٢٠، ص ٦٠.