راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٨٤ - اركان عقد بيع

خرما را پيش از ظاهر شدن ميوه آن سال كراهت داشت امّا به مدّت دو سال و سه سال مى‌فرمود: اگر امسال ميوه نداد در سال ديگر ميوه خواهد داد سپس در مورد ميوه و درخت خرما فرمود: خريد يك ساله پيش از آن كه ميوه ظاهر شود كراهت دارد به دليل اين كه مبادا آفت بزند اما اگر ظاهر شود اشكالى ندارد.»«١٠»

اما فروش ميوه پيش از ظاهر شدن آن بر درخت، مشهور آن است كه به طور مطلق جايز نيست و قول صحيح‌تر آن است كه معامله به بيش از يك سال و يا با ضميمه كردن مقدارى ميوه معلوم و يا به شرط چيدن، به طورى كه از اخبار استفاده مى‌شود، جايز است.

معامله پشم، كرك و موى بدن گوسفند و شتر به طور جداگانه و يا به ضميمه خود حيوان با مشاهده از نظر شيخ مفيد، علامه و جمعى از فقها جايز است هر چند وزن آنان معلوم نباشد زيرا آنها نيز در اين حال مثل ميوه درخت، در حكم چيزهاى موزون نيستند.

از امام صادق (ع) نقل شده است: «از آن حضرت پرسيدند، نظر شما درباره مردى كه پشمهاى صد گوسفند را با بره‌هايى كه در رحم دارند به فلان مبلغ بخرد چيستي

فرمود: اشكالى ندارد، اگر بچّه‌اى در رحم نداشته باشند، رأس المال همان پشم خواهد بود.»«١١»

و بعضى گفته‌اند: بدون ضميمه معلوم معامله جايز نيست و احوط همين است.

پنجم- آن‌كه به طور محسوس و از نظر شرعى بر تسليم كالاى مورد معامله قادر باشد

بنابراين فروش برده‌اى كه فرار كرده، جايز نيست مگر با ضميمه چيزى كه قدرت بر تسليم دارد و همچنين فروختن مال گروگان جايز نيست مگر با اجازه گرودار زيرا آن مال وثيقه طلب اوست. در روايت صحيحى از امام كاظم (ع) نقل شده است: «راوى از آن حضرت پرسيد: آيا درست است كه از مردم، كنيز گريخته‌اى را بخرم و بهاى آن را