راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٧٢ - باب اول در فضيلت كسب و تشويق به آن

گويند: روز قيامت مناديى فرياد مى‌زند: كجايند كسانى كه در روى زمين مورد خشم خدا شدند، كسانى به پا مى‌خيزند كه در مسجدها گدايى مى‌كردند. اين مطلب نكوهشى است از طرف شرع نسبت به گدايى و تكيه داشتن بر كمك ديگران، در صورتى كه هر كس مال موروثى نداشته باشد، جز كسب و تجارت چيزى او را از گدايى و سربار ديگران شدن نجات نمى‌دهد.

پاسخ به اشكال‌

اگر بگويى پيامبر (ص) فرموده است: «به من وحى نشده كه مال و ثروت جمع كن و از جمله بازرگانان باش، ليكن به من وحى شده كه با حمد و سپاس، پروردگارت را تسبيح گوى و از جمله سجده كنندگان باش و پروردگارت را چنان پرستش كن كه مقام يقين براى تو حاصل شود.»«٣٠»

به سلمان فارسى- خدايش بيامرزد- گفتند: ما را نصيحت كن، فرمود: هر كس از شما در حال مراسم حج و يا در حال جهاد و يا تعمير مسجد خدا بميرد، به مقاماتى خواهد رسيد و مبادا در حال تجارت و در حال خيانت از دنيا برود.

پاسخ آن است كه راه جمع بين اين اخبار به اين است كه حالات مختلف را شرح دهيم: ما نمى‌گوييم كه تجارت به طور مطلق و يا بى‌كارى بى‌قيد و شرط از هر جهت بالاترين صفت است، بلكه مى‌گوييم تجارت يا براى تحصيل مال به مقدار نياز است، يا براى فراهم آوردن ثروت بيش از حد نياز اگر تجارت براى افزون خواهى از مقدار احتياج، يعنى براى زياد كردن مال و اندوختن ثروت باشد نه براى صرف در راه خيرات و صدقات، در اين صورت نكوهيده است زيرا چنين تجارتى رو آوردن به دنياست دنيايى كه دلبستگى بدان در رأس همه خطاهاست و اگر علاوه بر آن خيانتكار هم باشد