راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٩٤ - اركان عقد بيع

ربا و تحريم آن‌

غزالى گويد: «عقد دوم، رياست كه خداى تعالى آن را حرام كرده است و كار را در آن باره سخت گرفته است. بر صرّافانى كه طلا و نقره خريد و فروش مى‌كنند و بر كسانى كه خوردنيها را مبادله و داد و ستد مى‌كنند واجب است كه از ربا دورى كنند، زيرا جز در نقد و خوراكى ربا نيست.»

مى‌گويم: ربا از نظر اهل بيت (ع) در هر مكيل و موزونى جريان دارد چه خوراكى باشد چه غير خوراكى و چه نقد باشد و چه غير نقد و در چيزهاى قابل شمارش علماى ما اختلاف نظر دارند، و اجتناب از آن بهتر است.

در حديث صحيح از امام صادق (ع) نقل شده است كه فرمود: «يك درهم ربا خوارى بدتر از هفتاد بار زنا كردن است كه تمام آنها با محارم باشد.»«١٦» ربا در داد و ستد چيزهايى كه از نظر جنسيت همسان باشند با مقدار زايدى در يك طرف ثابت مى‌شود و اين زيادى يا از عين جنس است مانند معامله يك من گندم به يك من و نيم و يا در حكم آن است مانند خريد و فروش يك من نقد به يك من مدّت دار، و به سبب اختلاف در اوصاف عرضى، اختلاف در جنس پيدا نمى‌شود. بنابراين، گندم و آرد گندم يك جنس است و خرما و شيره خرما نيز يكى انگور و كشمش يك جنس و شير و دوغ و فله نيز يك جنس است و بالاخره مرغوب يك جنس با نامرغوب آن يكى است، ميوه درخت خرما و همچنين ميوه تاك هر كدام يك جنس است، اما گوشتها با اختلاف نام حيوانات مختلف است و همچنين شير هر حيوانى با حيوان ديگر متفاوت است.

بنابراين گوشت گاو و گاوميش يكى است، اما گوشت گاو از گوسفند متفاوت است و همچنين شير و انواع سركه تابع اصل خود مى‌باشد اما گندم و جو از نظر علماى شيعه- به دليل اخبار زيادى كه از اهل بيت (ع) درباره عدم جواز زيادت در آنها رسيده- يك‌