راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤١ - باب سوم در آداب غذا دادن به برادرانى كه به ديدن انسان مىآيند
اين موارد سادهتر است. چه بسا مردى بصراحت اجازه مىدهد و قسم هم مىخورد در صورتى كه او ناراضى است از اين رو خوردن غذاى او كراهت دارد و چه بسا فردى كه خود حضور ندارد و اجازه هم نداده امّا خوردن غذاى او پسنديده است. از اين رو خداوند عزّ و جلّ فرموده است: أَوْ صَدِيقِكُمْ.«٢٠»
پيامبر (ص) به منزل بريره وارد شد و با اينكه بريره حضور نداشت، پيامبر غذا ميل كرد.«٢١» اين عمل پيامبر بدان سبب بود كه مىدانست بريره خوشحال مىشود. بنابراين جايز است كسى بدون كسب اجازه وارد منزلى بشود، و به همين مقدار كه بداند صاحبخانه راضى است اكتفا كند، امّا اگر نداند ناچار بايد اول كسب اجازه كند سپس وارد شود.
مىگويم: در كتاب كافى به سند صحيح رسيده است كه از امام صادق (ع)، از تفسير آيه شريفه ليس عليكم جناح أَنْ تَأْكُلُوا من بُيُوتِكُمْ تا آخر آيه پرسيدند:
أَوْ صَدِيقِكُمْ چه معنى داردي فرمود: به خدا قسم، همان است كه مردى وارد خانه دوستش مىشود و بدون اجازه او چيزى مىخورد.»«٢٢»
در روايت ديگرى آمده است: «زن حق دارد بخورد، صدقه دهد و دوست حق دارد كه از منزل برادر مسلمانش بخورد و صدقه دهد.»«٢٣»
آداب پذيرايى:
١- اما آداب پذيرايى آن است كه اوّلا تكلّف را ترك كند و هر چه در خانه موجود است پيش مهمان بگذارد و اگر چيزى حاضر نبود و مالى در اختيار نداشت نبايد براى پذيرايى قرض بگيرد و خودش را به زحمت بيندازد. اگر موجودى به مقدارى است
«٢٠» بخشى از آيه ٦١ سوره مباركه نور است كه مى فرمايد: بر شما خطايى نيست كه از خانه پدرانتان يا خانه دوستتان بخوريد م
«٢١» حديث بريره طبق نقل انس مورد اتفاق است (صحيح بخارى ج ٢ ص ١٥١ و صحيح مسلم ج ٣ ص ١٢٠مراجعه كنيد) اما در صحيح مسلم عبارت به لفظ ديگر است زيرا در اين كتاب از ورود پيامبر به خانه بريره ذكرى به ميان نيامده است
«٢٢» كافى ج ٦ ص ٢٧٧ شماره ١ و ٣
«٢٣» كافى ج ٦ ص ٢٧٧ شماره ١ و ٣