راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٣٨٤ - بيان خشم و كين در راه خدا
كن كه با چه كسى همنشين مىشوى.»«٧٦»
غزّالى گويد: و اما خوشخويى خصلت لازمى است، زيرا چه بسا عاقلى كه حقيقت اشيا را چنان كه هست درك مىكند، ولى اگر غضب يا شهوت، يا بخل و يا ترس بر او غلبه كند از هواى نفسش پيروى مىكند. و به دليل ناتوانى در مغلوب كردن صفات ناپسند و ارزشيابى اخلاقى، بر خلاف علم خودش عمل مىكند. بنابراين خيرى در دوستى با وى نيست. و امّا دوستى با تبهكارى كه بر انجام كارهاى بد اصرار دارد به اين دليل بىفايده است كه هر كس در ظاهر و باطن خدا ترس باشد بر ارتكاب گناه كبيره اصرار نخواهد داشت و كسى هم كه از خدا نترسد از شرّ او نمىتوان ايمن بود و به دوستىاش اطمينانى نيست، بلكه با تغيير هدفها و مقاصد دوستىاش تغيير پيدا مىكند.
خداى تعالى فرمايد: وَ لا تُطِعْ من أَغْفَلْنا قَلْبَهُ عَنْ ذِكْرِنا وَ اتَّبَعَ هَواهُ وَ كانَ أَمْرُهُ فُرُطاً«٧٧» و نيز خداى تعالى فرمايد: فَأَعْرِضْ عَنْ من تَوَلَّى عَنْ ذِكْرِنا وَ لَمْ يُرِدْ إِلَّا الْحَياةَ الدُّنْيا«٧٨»، و نيز خداى عزّ و جلّ مىفرمايد: وَ اتَّبِعْ سَبِيلَ من أَنابَ إِلَيَّ»
.
مفهوم اين آيه شريفه منع از بد كارى است، زيرا مشاهده بدكارى و بدكاران معصيت را بر دل آسان مىكند و نفرت دل را نسبت به گناه از بين مىبرد.
سعيد بن مسيّب مىگويد: به ستمگران نگاه نكنيد كه اعمال نيك شما را از بين مىبرد و حتى در معاشرت با ايشان سلامتى و امنيّت وجود ندارد و سلامتى در بريدن از ايشان است. خداى تعالى فرموده: وَ إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً«٨٠». يعنى سلامتى. حرف الف در سلاما به جاى هاء است و معناى آن چنين است كه ما از گناه شما
[٧٦] کافي، ج ٢، ص ٦٤٠، شماره ٤.
[٧٧]- کهف / ٢٨: از کساني که دلشان را از ياد خود غافل ساختيم اطاعت مکن، همانها که پيروي از هواي نفس کردند، و کارهايشان افراطي است.
[٧٨]- نجم / ٢٩: از آنها که از ذکر ما روي ميگردانند و جز زندگي مادي دنيا را نميطلبند دوري کن.
[٧٩]- لقمان / ١٥: و از کساني پيروي کن که به سوي من آمدهاند.
[٨٠]- فرقان / ٦٣: و هنگامي که نادانان آنها را مخاطب سازند، به آنها سلام ميگويند (و با بياعتنايي و بزرگواري ميگذرند.)