راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء)

كتاب آداب غذا خوردن

آداب نوشيدن آب

باب دوم آدابى كه به دليل اجتماع و مشاركت در غذا، علاوه بر آداب ديگر بايد رعايت شود، هفت تاست

2- موقع غذا نبايد ساكت بمانند،

3- در ظرف غذا با رفيقش همراهى كند

4- لازم نباشد كه رفيقش به او بگويد بخور

5- اشكالى ندارد كه دستش را ميان طشت بشويد

6- به همراهان نگاه نكند

7- كارى را كه باعث انزجار ديگران است، انجام ندهد

باب سوم در آداب غذا دادن به برادرانى كه به ديدن انسان مىآيند

باب چهارم در آداب مهمانى

اما آوردن غذا پنج دستور دارد

1- زود آوردن غذا كه نوعى احترام گذاشتن به مهمان است

2- ترتيب خوراكيها

3- از انواع غذاها بهترين آنها را مقدّم بدارد

4- غذاهاى مختلف را پيش از آنكه بتوانند استفاده كامل ببرند، بر ندارد

5- به مقدار كفايت غذا حاضر كند،

آداب بازگشت

1- ميزبان بايد تا در منزل با مهمان بيرون رود

2- مهمان، خوشحال برگردد،

باب پنجم در آداب امور متفرقهاى كه از نظر طبّى و شرعى ممنوع است

3- حجّاج به يكى از اطبّا گفت چيزى به من بگو كه به آن پاى بند باشم

5- پرهيز براى آدم سالم زيان بخش است،

6- مستحب است براى صاحبان عزا و خانواده ميّت غذا ببرند،

7- نبايد در سر سفره ظالم حضور يابد

8- از فتح موصلى نقل كردهاند كه به قصد ديدار بشر حافى بر او وارد شد

9- يكى از بزرگان گويد خوردن غذا چهار نوع است

كتاب آداب نكاح

ترغيب به ازدواج

اخبارى كه به ازدواج تشويق مىكند

در اعراض از ازدواج

سود و زيان ازدواج

فايده اوّل- فرزند هدف اصلى ازدواج است

فايده دوّم- مصونيّت از شرّ شيطان

فايده سوم- آرامش نفس و مأنوس ساختن آن با همنشينى

فايده چهارم- خاطر جمع بودن از اداره منزل،

فايده پنجم- مجاهدت و رياضت نفس از طريق رعايت

آفتهاى ازدواج

1- مهمترين آفت آن ناتوانى بر كسب حلال است،

باب دوم درباره آنچه از حالات زن و شرايط عقد، بايد رعايت شود

امّا عقد و اركان و شرايط آن

1- زن صالح و ديندار باشد

2- خوشخويى

3- زيبايى كه خود مطلوب و قابل توجه است،

4- زنى كه مهرش سبك باشد،

5- زن، اولاد آور باشد

6- باكره باشد

8- زن از خويشاوندان نزديك نباشد،

باب سوم در آداب معاشرت و آنچه در دوام ازدواج دخالت دارد و زن و مرد بايد مراعات كنند

اوّل، وليمه

پنجم در غيرت نسبت به همسرش ميانه رو باشد

ششم، ميانه روى در خرج

هفتم، بايد شوهر مسائل و احكام حيض را به مقدارى كه زن تكليف واجبش را بداند به او بياموزد

هشتم، هر گاه مردى چندين زن داشته باشد، بايد عدالت را در ميان آنها رعايت كند

نهم، در نافرمانى زنان،

باب اول در فضيلت كسب و تشويق به آن

باب دوّم درباره آشنايى با كسب

اركان عقد بيع

باب سوم «در بيان عدالت در معامله و اجتناب از ظلم»

باب چهارم احسان در معامله

چهارم ادا كردن دين

پنجم قبول اقاله

ششم نسيه دادن به تهيدستان

باب پنجم در دلسوزى تاجر نسبت به امور مربوط به دين و اهتمام به آخرتش

فضيلت حلال و مذمت حرام

باب دوّم در مراتب شبهات و منشأ پيدايش آنها و تميز آنها از حلال و حرام

باب سوّم درباره تحقيق و پرسش، اقدام كردن، سهل انگارى و احتمال هر كدام

باب پنجم درباره مقررّيهاى پادشاهان و جايزههاى ايشان و موارد حلال و حرام آن

باب ششم موارد حلال و حرام در ارتباط با سلاطين ظالم و حكم رفتن به مجالس و ورود بر ايشان و گراميداشت

باب هفتم در مسائل متفرّقهاى كه بسيار مورد نيازند

بيان خشم و كين در راه خدا

باب دوم درباره حقوق برادرى و رفاقت

حق اوّل حق در مال

حق دوم كمك به شخص، در برآوردن حاجتها

حق سوم اين حق مربوط به زبان است

حق چهارم حق بر زبان به سخن گفتن است

حق پنجم گذشت از لغزشها و خطاهاست

حق ششم براى برادر دينى در زمان حيات و پس از مرگش دعا كنى

حق هفتم وفادارى و صميميت،

حق هشتم سبك گرفتن و ايجاد تكليف نكردن است

حقوق مسلمانان

فصل سخن جامع در آداب معاشرت

حقوق نزديكان و خويشاوندان

حقوق پدر و مادر و فرزند

حقوق زرخريد (برده)

اذهب فودّك عن فؤادى طالق = أبدا و ليس طلاق ذات البين

فإن ارعويت فانّها تطليقة = و يدوم ودّك لى على ثنتين

و إن امتنعت شفعتها بمثالها = فيكون تطليقين فى حيضين

و اذا لثّلاث اتتك منّى بتّة = لم تغن عنك ولاية السيبين«63»

وجدت مصيبات الزمان جميعها = سوى فرقة الاحباب هيّنة الخطب«64»

تذلّل لمن إن تذللّت له = يرى ذاك للفضل لا للبله

و جانب صداقة من لا يزال = على الاصدقاء يرى الفضل له«69»

كم صديق عرفته بصديق = صار احظى من الصّديق العتيق

و رفيق رأيته فى طريق = صار عندى هو الصديق الحقيق«70»

راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤٦٥ - حقوق مسلمانان

آن حضرت فرمود: «به خدايى كه جان من در دست قدرت اوست به بهشت وارد نشوند، مگر ايمان آورند و مؤمن نگردند مگر آن كه به يكديگر محبّت كنند. آيا نمى‌خواهيد كه شما را بر عملى راهنمايى كنم كه هر گاه آن را انجام دهيد با هم دوست شويدي عرض كردند: چرا يا رسول الله، فرمود: در بين خود سلام را آشكارا بگوييد.»«٩٧»

و آن حضرت فرمود: «وقتى كه مسلمانى به مسلمان ديگرى سلام مى‌دهد و او پاسخ مى‌گويد، فرشتگان هفتاد بار به او درود مى‌فرستند.»«٩٨»

و نيز فرمود: «فرشتگان تعجب مى‌كنند از مسلمانى كه از كنار مسلمان ديگرى مى‌گذرد و به او سلام نمى‌دهد.»«٩٩»

و آن حضرت فرمود: «سواره به پياده سلام مى‌دهد، و هر گاه يك نفر از ميان جمعى سلام دهد، از طرف همه كفايت مى‌كند.»«١٠٠»

«مردى خدمت رسول خدا (ص) آمد و گفت: سلام عليكم پيامبر (ص) فرمود: ده حسنه دارد ديگرى آمد و عرض كرد: سلام عليكم و رحمة الله فرمود: بيست حسنه دارد، و ديگرى آمد و گفت: سلام عليكم و رحمة الله و بركاته فرمود: سى حسنه دارد.»«١٠١»

و آن حضرت فرمود: «به يهود و نصارى آغاز سلام نكنيد و هر گاه يك نفر از آنها را در بين راه ديديد به تنگترين طرف راه آنها را ناگزير سازيد.»«١٠٢»

[٩٧] اين حديث را مسلم و بزاز به اسناد نيکو – به طوري که در مجمع الزوائد، ج ٨، ص ٣٠ آمده – نقل کرده است.

[٩٨]- اين حديث را ديلمي در الفردوس از قول ابوهريره نقل کرده است و – به طوري که در المغني آمده – فرزند ديلمي در مسند خود سند آن را نياورده است.

[٩٩]- به اصل اين حديث دست نيافتم.

[١٠٠]- اين حديث را مالک در الموطّا، ج ٢، ص ٢٣٨ باب العمل في السّلام حديث اول نقل کرده است.

[١٠١]- اين حديث را ابوداوود در، ج ٢، ص ٦٤١ و ترمذي در، ج ١٠، ص ١٦٢ از قول عمران بن حصين نقل کرده‌اند.

[١٠٢]- اين حديث را مسلم در، ج ٢، ص ٥ صحيح خود از حديث ابوهريره و ترمذي در ج ١٠، ص ١٧٥