راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٥١٨ - حقوق نزديكان و خويشاوندان
خويشاوندان دو صدقه است.»«٣٧٣»
وقتى كه ابو طلحه خواست باغى را به صدقه بدهد، در مقام عمل از اين سخن خدا در شگفت شد كه مىفرمايد: لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ عرض كرد يا رسول الله! آن را در راه خدا و تنگدستان و بيچارگان دادهام، فرمود: «اجر تو مقرّر است ولى آن را بين خويشاوندانت تقسيم كن.»«٣٧٤»
و آن حضرت فرمود: «بالاترين صدقه، بر خويشاوندى است كه دشمنى خود را آشكار مىكند.» اين سخن پيامبر (ص) هم معناى اين بيان حضرت است كه فرمود:
«بالاترين فضايل آن است كه با كسى كه از تو قطع رحم كرده، صله رحم كنى و به كسى كه تو را محروم داشته، عطا كنى و از كسى كه به تو ستم روا داشته، بگذرى.»«٣٧٥»
نقل كردهاند كه عمر به كارگزارانش نوشت به خويشاوندان دستور دهيد كه با هم ديد و بازديد كنند اما همسايه نشوند، و البته اين سخن را بدان سبب گفته است كه همسايگى باعث مزاحمت بر سر حقوق مىشود و چه بسا موجب تنهايى و قطع رحم مىگردد.«٣٧٦»
مىگويم: بعضى از دانشمندان اين نامه را به امير المؤمنين (ع) نسبت دادهاند كه آن حضرت به ابو موسى اشعرى نوشت.
غزالى گويد: توضيح اين كه وقتى خانههاى خويشاوندان از يكديگر دور باشد محبت بيشتر به هم مىكنند و هر گاه نزديك باشند حسد و كينه نسبت به هم مىورزند.
مىگويم: اين حالت در بيشتر مردم عصر ما ديده مىشود، در حالى كه شنيدن كى
[٣٧٣] اين حديث را نسائي در، ج ٥، ص ٩٢ و ابن ماجه به شماره ١٨٤٤ و ترمذي در ج ٣، ص ١٦٠ آورده و آخرش «صدقة و صلة» را افزودهاند.
[٣٧٤]- اين حديث را ابوداوود در ج ٢، ص ٣٩٢، باب صلة الرّحم از کتاب زکات آورده است.
[٣٧٥]- اين حديث را احمد در مسند، ج ٥، ص ٤١٦ و طبراني و ترمذي نقل کردهاند و در جلد دوم، ص ١١٠، با شرح آن گذشت.
[٣٧٦]- اين حديث را احمد در مسند، ج ٣، ص ٤٣٨، از حديث معاذ بن انس جهني با اندکي اختلاف نقل کرده است.