دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٧٧ - فلك هيوى و عرض بلد

چنانكه فلك در لسان روايت تعبير به قبه شده است در زبان سرايندگان نيز بسيار ديده مى شود :

رودكى گويد :

گنبدى نهمار بر برده بلند *** نش ستون از زير و نزد بر سرش بلند

كه ناظر است به كريمه : الله الذى رفع السموات بغير عمد ترونها ( رعد ٣ ) . و در ديوان راقم آمده است :

شمس را ذره شعرى شمر از روى حساب *** خلقت و رفعتشان را نه طناب و عمديست

و نظامى گويد :

لاجرم اين گنبد انجم فروز *** آنچه بشب ديد نگويد بروز

و فردوسى گويد :

پديد آمد اين گنبد تيزرو *** شگفتى نماينده نوبنو

سعدى گويد :

لوحش الله از قد و بالاى آنسرو سهى *** زانكه مانندش بزير گنبد دوار نيست

راقم گفته است :

زان حسن و جمال غيب بى عيب است *** اين غنج و دلال گنبد دوار نيست

مطلب ديگر : در دروس قبل دانسته ايم كه رسيدن مركز قرص شمس به دائره نصف النهار تعبير به موافات , و به رسيدن آن به خط زوال , و به وصول آن به وسط قبه , و به وسط سماء , و دخول آن در حلقه شده است . اكنون سخن ما اين است كه اين معنى در روايات تعبير به وصول شمس به كبد سماء نيز شده است .

و شيرين تر اين كه در روايت , دائره نصف النهار تعبير به فلك شده است كه تو را رسد به جاى دائره نصف النهار گويى : فلك نصف النهار .

العياشى عن زرارة قال : سألت ابا عبدالله عليه السلام عن هذه الاية : اقم الصلوة لدلوك الشمس الى غسق الليل ؟ قال : دلوك الشمس زوالها عند كبد السماء الى غسق الليل الى انتصاف الليل , الحديث ( مستدرك الوسائل ج ١ ط ١ ص ١٨٩ ) .

ابراهيم بن محمد الثقفى فى كتاب الغارات باسنادة عن الاصبغ بن نباته قال قال على