من القطب , و قوس ب ل د اصغر من قوس من دائره تكون شبيهة بقوس ح ن ط فاذن نقطة ب تقطع قوس ب ل د و تصير الى نقطة د قبل ان تقطع نقطة ح قوس ح ن ط , فلذلك يكون طلوع ب قبل طلوع ح . و ايضا نقطة ط تقطع قوس طم ح قبل ان تقطع د قوس د ك ب , فلذلك يكون غروب د بعد غروب ط , و ذلك ما اردناه .

در آخر درس بيستم , آفاق را به دولابى و حمائلى و رحوى قسمت كرده ايم , و آفاق حمائلى را آفاق مائله گفته اند و بدين سبب كه در اين آفاق دائره معدل النهار از سمت راس مائل است , و لكن در شكل مذكور گفته است( : اذا كانت دائرة الافق فى كرة مائلة على المحور فليكن الافق المائلة على المحور) , و لكن وجه آن با اندك التفاتى روشن است چه اين كه در درس نخستين گفته ايم كه( : خطى مستقيم كه واصل ميان دو قطب كره است قطرى است كه آنرا محور گويند و كره بر آن مى گردد) , و چون محور معدل همان محور حركت اولى است بدين لحاظ آن را محور عالم نيز گفته اند . در خط استواء چون معدل بر دوائر آفاق استوائى قائم است , محور آن نيز در سطح دائره افق حقيقى است و با آن در دو نقطه شمال و جنوب تماس مى كند , اما در آفاق مائله همينكه معدل از سمت راس مائل شده است عظيمه افق نيز بر محور آن مائل مى شود و بتدريج ميل زيادت مى گردد تا بحدى كه محور مذكور از دو طرف با دو قطب افق تماس مى كند و معدل و مدارات يومى گرد آن رحوى مى گردند .

و بدانچه در ميل بر محور تحرير نموده ايم وجه آن كه گفته است : مائلة على المحور]( و نگفته است( مائلة عن المحور) نيز معلوم مى گردد فتبصر .

در بعضى نسخ بجاى من دائرة , من دائرتها آمده است كه ضمير راجع بقوس است . و در بعضى نسخ باسقاط من دائرة , يا من دائرتها است . كيف كان جمله( تكون شبيهة بقوس) در هر دو موضع صفة قوس ما قبل آنست نه دائره , و ضمير فعل راجع بقوس است . و اين جمله ناظر بشكل بيستم اكرثاوذوسيوس است كه :

([ كل دائرة عظيمة تقطع فى كرة دوائر متوازية و لا تمر بقطبها , فان ما كان اقرب الى