دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٨٨ - دائره وسط سماء رؤيت , يا دائره عرض اقليم رؤيت

پس ه و ‌ عرض اقليم رؤيت و و ب تمام آنست . و چون د ر ‌ مساوى ه و است هر يك از آن دو قوس عرض اقليم رؤيت است .

تبصره :

قوس را به علامت كمان كوچك بر روى حروف ارائه مى دهند , مثلا مى نويسند ه و , و مى خوانند قوس ه و .

تبصره :

يازده دائره عظيمه و برخى از صغيره و طايفه اى از قسى را تعريف كرده ايم , و به برخى از مسائل هيوى متفرع بر آنها اشاراتى نموده ايم . اين دوائر عظام و صغار و قسى و تعريفات آنها بدان وجه كه گفته ايم بدون هيچ اختلافى , اتفاقى همه دانشمندان فلكى از قديم و جديد است . و آنها را در علم فلك اهميت بسزا است چنانكه جسته جسته آشنا ميشويم .

در ضبط ده دائر فلكى گفته آمد :

ده دايره كه بر فلك اثبات كرده اند *** من با تو گويم ار بودت ذوق استماع

اول معدل است و سپس منطقة است و ميل *** نصف النهار و مار باقطاب و ارتفاع

وسط السماء رؤيت و پس اول السموت *** عرض و افق كه مختلف آمد بهر بقاع

در زنبيل فرهاد ميرزا بيت دوم و سوم چنين آمده است ( ص ٢٢٧ ط ١ ) :

عرض است و ميل و دائره اول سموت *** نصف النهار و مار به اقطاب و ارتفاع

وسط السماء معدل و آنگاه دائره *** ديگر افق كه مختلف آمد به هر بقاع

و مقصود از دائره در بيت اخير , عظيمه منطقة البروج است .