دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٨٦ - دائره وسط سماء رؤيت , يا دائره عرض اقليم رؤيت

اما اقليم هشتم به اصطلاح علم هيات كه اين درس در بحث آنست , فلك ثوابت است كه آنرا فلك البروج نيز گويند , و بسبب زينت يافتن آن به كثرت كواكب , نخستين بار مرئى انسان ميگردد , لذا آنرا اقليم رؤيت و سماء رؤيت هم مى نامند .

قوله علت كلمته : و لقد زينا السماء الدنيا بمصابيح ( الملك ٦ ) . و قوله تعالى شانه : انا زينا السماء الدنيا بزينة الكواكب ( الصافات ٧ ) . و قوله عز من قائل : و لقد جعلنا فى السماء بروجا و ريناها للناضرين ( الحجر ٧ ) . و قوله سبحانه : افلم ينظروا الى السماء فوقهم كيف بنيناها و زيناها و مالها من فروج ( ق ٧ ) .

چون اقليم رؤيت و سماء رؤيت دانسته آمد در تعريف دائره عرض اقليم رؤيت و عرض آن گوييم : وزان دائره وسط سماء رؤيت كه همان دائره عرض اقليم رؤيت است با دائره منطقة البروج , وزان دائره نصف النهار با دائره معدل النهار است :

چنانكه دائره نصف النهار به دو قطب افق و دو قطب معدل النهار مى گذرد و عمود بر دائره معدل النهار مى گردد , اين دائره عرض اقليم رؤيت به دو قطب افق و دو قطب منطقة البروج مى گذرد و عمود بر دائره منطقة البروج مى گردد .

و چنانكه اقصر قوسى از دائره نصف النهار ميان سمت راس و دائره معدل النهار قوس عرض بلد است , بنابر تشبيه با همين قوس عرض بلد , اقصر قوسى از دائره عرض اقليم رؤيت كه بين سمت الرأس و دائره منطقة البروج است عرض اقليم رؤيت است .

و چنانكه در عرض بلد گفته آمد كه قوسى از دائره نصف النهار ميان قطب ظاهر معدل النهار و دائره افق از جانب اقرب افتد آنرا نيز قوس عرض بلد نامند زيرا كه در مقدار مساوى عرض بلد است , در اينجا نيز قوسى از دائره عرض اقليم رؤيت ميان قطب ظاهر منطقة البروج و دائره افق از جانب اقرب افتد آنرا نيز قوس عرض اقليم رؤيت نامند زيرا كه در مقدار مساوى عرض اقليم رؤيت است .

و چنانكه دائره نصف النهار از دو قطب معدل و دو قطب افق مى گذرد آندو نيز