دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٣٨٣ - اختلاف منظر و انكسار نور

خط متوازى خواهند بود . و اين قضيه هندسى شكل ٢٨ مقاله اولاى اصول است و بتحرير خواجه اين است :

كل خطين وقع عليهما خط , و كانت الخارجة من الزوايا الحادثة مساوية لمقابلتها الداخله , او كانت الداخلتان فى جهة معادلتين لقائمتين فهما متوازيان الخ .

و همين دو شكل ياد شده شكل كب و ك ح خزينه اول جامع بهادرى است كه در حقيقت ترجمه تحرير خواجه مر اصول را به فارسى است .

مثال : بر دو خط ا ب , ح د خطح ط واقع شده است , بديهى است كه هشت زاويه پديد آمده است . چهار آنها را كه درون دو خط متوازى اند , زواياى داخله گويند , و چهار ديگر را كه بيرون آندواند زواياى خارجه . و دو زاويه ح ره , ب ه ر را متبادله داخله گويند و مساوى با يكديگرند . و همچنين دو زاويه ا ه ر , د ر ه را متبادله داخله گويند و مساوى با يكديگرند . و دو زاويه ا ه ح , د ر ط را متبادله خارجه گويند , و مساوى با يكديگرند . و همچنين دو زاويه ح ر ط , ب ه ح را متبادله خارجه گويند و متساوى با يكديگرند .

خطح ط را كه واقع بر دو خط ا ب , ح د است قاطع گويند . و دو زاويه داخل و خارج در يكجانب قاطع را متناظر يكديگر نامند , يعنى زاويه اه ح با زاويه ح رح متناظر است , و زاويه اه ر با زاويه ح ر ط . و على هذا القياس زاويه ح ه ب با زاويه ه ر د و زاويه ب ه ر با زاويه د ر ط .

برهان آن را به نقل عبارت جامع بهادرى اكتفا مى كنيم , در برهان قضيه