مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً يُجْزَ بِهِ [١]، وَ مَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصّٰالِحٰاتِ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثىٰ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ [٢]، مَنْ عَمِلَ صٰالِحاً فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ أَسٰاءَ فَعَلَيْهٰا وَ مٰا رَبُّكَ بِظَلاّٰمٍ لِلْعَبِيدِ [٣]-الى ما لا يحصى كثرة، قرآن همه از اين است [٤]چون خبرى [٥]آيد به خلاف ادلّۀ عقل و آيات محكمۀ قرآن اگر هيچ احتمال تأويلى كند كه مطابق آن ادلّه شود برآن حمل كنند،و اگر نبود در [٦]توقّف كنند يا رد كنند كه رسول-عليه السّلام-چنين فرمود كه:

اذا أتاكم عنّي حديث فاعرضوه على كتاب اللّه و حجّة عقولكم فان وافقهما فاقبلوه و الّا فاضربوا به عرض الجدار، چون حديثى از من به شما آيد بر كتاب خداى و حجّت عقل عرضه كنى [٧]،اگر مطابق باشد قبول كنى [٨]،و الّا بر جانب ديوار زنى [٩]،و اين يك‌دو خبر براى آن آوردم كه لايق آيت بود و محتمل تأويل-و اللّه يوفقنا لما فيه المحبّة و الرّضاء.

وَ يُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْراً عَظِيماً ،اين فعل عطف است برآن فعل مجزوم من قوله: وَ إِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضٰاعِفْهٰا ،و«لدن»در او چند لغت است:لد،و لدن،و لدى و لدى، و بدهد او را از نزديك خود مزدى عظيم،يعنى ثواب عمل.

و ابو عثمان النّهدى [١٠]گفت كه:به من رسيد كه ابو هريره[٣١٣-ر]مى‌گويد [١١]كه پيغامبر-صلّى اللّه عليه و سلّم-گفته است كه خداى تعالى بندۀ مؤمن را به يك حسنه هزار هزار حسنه بدهد،مرا عجب آمد تا اتّفاق افتاد كه به حج رفتم،او را ديدم به مكّه.گفتم:خبرى [١٢]از تو روايت مى‌كنند كه رسول-عليه السّلام-گفت،و من شنيدم از او كه خداى تعالى بنده مؤمن را به يك حسنه هزار هزار بدهد، گفت:من نه چنين گفتم،من گفتم:رسول [١٣]دو هزار حسنه بدهد،و اگر

[١] .سورۀ نساء(٤)آيۀ ١٢٣.

[٢] .سورۀ نساء(٤)آيۀ ١٢٤،وز+و.

[٣] .سورۀ فصلّت(٤١)آيۀ ٤٦.

[٤] .آج،لب،فق،مر:همه از اين معنى مى‌گويد كه مى‌شنوى.

[٥] .آج،لب،فق،مر:خير.

[٦] .آج،مر:در او.

[٧] .فق،مر:كنيد.

[٨] .فق،مر:زنيد.

[٩] .زنى/زنيد.

[١٠] .اساس،آج،لب،فق،مر:ابو عثمان الهندى،با توجّه به وز تصحيح شد.

[١١] .آج،لب،فق،مر:مى‌گفت.

[١٢] .وز:چيزى.

[١٣] .اساس افتادگى دارد،از وز افزوده شد.