روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٣٦ - ترجمه

يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاٰ يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّسٰاءَ كَرْهاً [١] -الآية.

و«عدوان»تعدّى باشد،مصدر [٢]بود من عدا طوره،أى تجاوز حدّه،و نصب او بر تميز [٣]بود،چنان كه:أعطيته كذا صلة،أو صدقة و أخذت ذلك منه قهرا و قسرا.و براى آن گفت و قيد زد [٤]به اين كه [٥]بر وجه سهو و غلط و نسيان كند مستحقّ اين وعيد نبود.

فَسَوْفَ نُصْلِيهِ نٰاراً ،بچشانيم و بسوزانيم [٦]او را به آتش دوزخ. وَ كٰانَ ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ يَسِيراً ،و اين بر خداى آسان است،و مورد اين آيت مورد وعيد است،يعنى خداى تعالى قادر است،و اين معنى بر او متعذّر نبود.

قوله [٧]: إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبٰائِرَ مٰا تُنْهَوْنَ عَنْهُ ،بدان كه علما در«كبائر»خلاف كردند.عبد اللّه عبّاس گفت:هرچه خداى را به آن بيازارند كبير [٨]باشد.و سعيد جبير و مجاهد و ابو العاليه و ضحّاك گفتند:هرچه خداى تعالى از آن نهى كرد و وعيد كرد برآن به عقاب دوزخ آن كبيره است.و به نزديك ما هرچه معصيت است همه كبيره است،جز آن‌كه [٩]به اضافه بعضى با بعضى كبيره‌تر [١٠]بود تا يك گناه باشد كه هم صغيره [١١]بود و هم كبير [١٢].به اضافه با آن‌كه عقابش كم[٣٠٧-پ]از آن باشد كبير [١٣]بود به اضافه با آن‌كه عقابش بيش از آن باشد صغير [١٤]بود.

و به نزديك معتزليان صغيره آن باشد كه عقابش در جنب طاعات و اجتناب كبائر محبط باشد،و به نزديك ما و ايشان معيّن نبود،جز خداى نداند تا مكلّفان به چشم حقارت به معصيت خدا ننگرند و مغرى نشوند به قبيح.و از جملۀ آنچه باتّفاق كبيره است:قتل نفس محرّمه [١٥]است و ظلم و غصب و قذف محصنات و زنا و ربا و لواطه و