حمزه خواند:«و الارحام»،به جرّ،عطفا على الضّمير المجرور،چنان كه گويند:سألتك باللّه و الرّحم.و در شاذّ نخعى و يحيى بن وثّاب و قتاده و أعمش هم چنين خواندند به جرّ،و باقى قرّاء به نصب خواندند،و اين قرائت درست‌تر و فصيح‌تر است براى آن‌كه عرب عطف نكند اسم ظاهر را بر ضمير مجرور،الّا آن‌كه حرف جرّ بازآرند،يقولون:مررت به و بزيد [٢]،و لا يقولون:مررت به و زيد [٣].و چون حرف جرّ بازنيارند نصب كنند،يقولون:مررت به [٤]و زيدا،كما قال الشّاعر:

يا قوم مالي و أبا ذويب
و نيز همچنين كنند در باب بدل و صفت،

كقوله-عليه السّلام: سلمان منّا أهل البيت، و لا يجوز أهل البيت و لا يقولون بى المسكين وقع الأمر،على مذهب البصريّين،و نصب او بر قرائت عامّۀ قرّاء على أحد وجهين باشد:امّا عطف باشد على اسم اللّه تعالى في قوله: وَ اتَّقُوا اللّٰهَ ،و امّا عطف باشد على محلّ الجارّ و المجرور،چنان كه در بيت هست.و حمزه در اين قرائت حجّت آورد به چند بيت كه عرب را هست،منها قول الشّاعر [٥]:

فاليوم قد بتّ تهجونا و تشتمنا فاذهب فما بك و الأيّام من عجب
و قال آخر [٦]:

نعلّق في مثل السّواري سيوفنا و ما بينها و الكعب غوط نفانف
و قال آخر [٧]:

فانّ اللّه يعلمنى و وهبا و إنّا سوف يلقاه سوانا
سيبويه گفت:اين در ضرورت شعر روا باشد،امّا فى القرآن و اتّساع الكلام فلا يجوز.

و خلاف كردند در وجه فساد اين.ابو عثمان المازنىّ گفت:براى آن‌كه معطوف و معطوف عليه دو شريكند،هرچه با يكى برود بايد كه با ديگر همان برود، چنان كه نشايد گفتن:مررت بزيد و ك [٨]،الّا آن‌كه حرف جرّ بازآرى،گويى:

[١] .سورۀ مائده(٥)آيۀ ٢.

[٢] .اساس:بزيد،با توجّه به وز تصحيح شد.

[٣] .وز:وزيد،فق،تب:و زيدا.

[٤] .آج،لب،فق+و.

(٥،٦،٧)) .تب+شعر.