هر گونه واسطه با خويشتن روبرو است ، پس بينائى و شهادت در بارهء خويشتن مستقيم و بىواسطه ميباشد . اين نتيجه از آيات شمارهء ١ و ٦ و ٨ روشن مى شود .
نتيجهء دوم - در بعضى از آيات قرآن شهادت به معناى ميزان و ملاك و ضابطه و الگو آمده است .

نتيجهء دوم - در بعضى از آيات قرآن شهادت به معناى ميزان و ملاك و ضابطه و الگو آمده است .
مانند آيهء شماره ٣ و ٥ و ٧ در اين آيات خداوند مسلمانان را كه امت معتدل هستند ، شهداء براى انسانها و پيامبر را شهيد بر مسلمانان معرفى ميكند . معناى اين شهادت ميزان و ملاك و ضابطه و الگوى انسانيت و آرمانهاى آن ميباشد . چنانكه پيامبر اسلام ميزان بايستگىها و شايستگىهاى انسانى مسلمانان بوده و خداوند هم شاهد و شهيد پيامبر اسلام است ، بنا بر اين ، ميزان و ملاك انسانيت انسانها ، خداوند اعلا است . در اين مورد جمله اى از كانت را متذكر مى شويم كه مى گفت : « اگر بشر اعتراف ميكرد كه يك ناظر و مربى [ و به اصطلاحى كه در اين مبحث بكار مى بريم : شاهد و شهيد ] ما فوق او را تحت نظر داشته و اعتلاى او را مى خواهد ، آن وقت مى فهميديم كه اعتلا و تكامل بشرى تا چه حد والائى مى تواند برسد » .
نتيجهء سوم - در رابطهء انسانها با عوامل تكامل الهى ، خود انسانها شاهد يكديگرند
نتيجهء سوم - در رابطهء انسانها با عوامل تكامل الهى ، خود انسانها شاهد يكديگرند ( آيهء شمارهء ٤ ) در اين آيه خداوند از زبان مردم با ايمان چنين مى فرمايد : « اى پروردگار ما ، به آن چه كه نازل كرده اى ايمان آورديم و از پيامبر پيروى نموديم ، ما را از گروه شاهدان ثبت فرما ) . مضمون اين گونه آيات نشان مى دهد كه به اضافهء اين كه هر يك از انسانها شاهد موجوديت و اندوخته‌ها و حالات خويشتن مى باشند . همچنين آينهء منعكس كنندهء موجوديت و اندوخته‌ها و حالات ديگر انسانها نيز هستند .
عامل درونى و برونى شناخت و تفكيك حق و باطل
عامل درونى و برونى شناخت و تفكيك حق و باطل در قرآن مجيد آياتى وارد شده است كه دو نوع عامل شناخت حق و باطل و تفكيك آن دو از يكديگر مطرح مى نمايد : ١ - عامل برونى - كتاب آسمانى