الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٢ - مقاله مصنف

بعد از سه طلاق دادن روى آوردن به زن مطلقه.

و چنانچه ملاحظه ميشود كلام شاعر در اين بيت قرينه است كه مقصودش از طلاق، طلاق عزيمه يعنى سه طلاق ميباشد.

شرح‌

قوله: القاضى ابو يوسف: وى يعقوب بن ابراهيم بوده كه از قضات بغداد محسوب شده و در عصر مهدى و هادى و رشيد مى‌زيسته است.

قوله: و هو فى فراشه: ضمير « هو » به كسائى راجع است.

قوله: فوجهت بها الى الكسائى: ضمير در « بها » به جوائز راجع است.

قوله: فلانّه محتمل لان يكون الخ: ضمير در « فلانه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

قوله: و حينئذ: يعنى و حين يحتمل النصب على المفعول المطلق.

قوله: و حينئذ لا يلزم الخ: يعنى و حين يحتمل النصب على الحاليّة.

قوله: فان ترفقى يا هند فالرفق ايمن:

تجزيه و تركيب‌

ان: حرف شرط، عامل جزم، مبنى.

ترفقى: فعل مضارع، مفرد، مؤنث، مخاطب، مجزوم به « ان » ، فعل شرط.

يا: حرف نداء.

هند: مناداى مفرد، معرفه، مبنى بر ضمّ.

فاء: رابط جواب.

الرفق: مصدر، مبتداء.

ايمن: صيغه اسم تفضيل، خبر و جمله « الرفق ايمن» جواب شرط براى « ان » .

واو: عاطفه.

ان: حرف شرط، عامل جزم، مبنى.