الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٩٤ - مقاله مصنف در تضعيف كلام شلوبين و ابن الضائع

مدّعا اينستكه معناى دوّم « الّا » آنستكه بمعناى « غير » مى‌باشد چه « غير » بمعناى بدل و عوض بوده و چه بمعناى ديگرى باشد نه آنكه معناى آن « غير » كه بر خصوص عوض و بدل دلالت دارد باشد البتّه معناى اعم در آيه صحيح نيست ولى در مثال صحيح مى‌باشد.

قوله: بل الوصف فى المثال و فى الآية مختلف: زيرا در مثال ميتوان ما بعد « الّا » را بدل از ما قبل دانست ولى در آيه اينمعنا صحيح نمى‌باشد.

قوله: مثله فى قولك: ضمير در « مثله » به وصف مخصّص راجع است.

قوله: مثله فى قولك متعدد الخ: ضمير در « مثله » به وصف مؤكّد راجع است.

قوله: و لم ار من افصح: كلمه « افصح » يعنى پرده بردارد.

قوله: عن هذا: مشاراليه « هذا » قاعده‌اى استكه ذكر شد يعنى اگر ما قبل الّا با ما بعدش از حيث افراد و تثنيه و جمع مطابق باشد وصف مخصّص بوده و در صورت مخالفت وصف مؤكّد است.

قوله: انّ المعنى حينئذ: يعنى حين يكن الدّرهم مرفوعا.

قوله: فهى موصوفة بذلك: مشاراليه « ذلك » كونه غير الدّرهم مى‌باشد.

قوله: مثلها فى الخ: ضمير در « مثلها » به صفت عود مى‌كند.

قوله: نفحة واحدة: آيه (١٣) از سوره الحاقة.

قوله: و تتخرّج الآية على ذلك: كلمه « تتخرج » يعنى حمل ميشود.

قوله: اذا المعنى حينئذ: يعنى حين كون الصفة مؤكّدة.

قوله: انيخت فالقت بلدة فوق بلدة:

تجزيه و تركيب‌

انيخت: فعل ماضى، مفرد، مؤنث، غائب، ثلاثى مزيد، از باب افعال، مجهول و ضمير نائب فاعلى در آن مستتر است.

فاء: عاطفه.