الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٩ - شرح وجود معناى تأكيد در«اما»

قوله: فى تفسيره: يعنى در تفسير « امّا زيد فذاهب».

قوله: مهما يكن من شيى‌ء فزيد ذاهب: پس عبارت « مهما يكن من شيى‌ء» حذف شد و بجايش « امّا » قرار گرفت و چون جمع بين « امّا » و « فاء » مستكره و ناپسند بوده « فاء » را از ابتداء « زيد » برداشته و بر « ذاهب » داخل كردند.

قوله: و هذا التفسير مدل: يعنى مشعر است و افاده مى‌كند.

قوله: و انّه فى معنى الشرط: ضمير در « انّه » به « امّا » راجع است.

قوله: انتهى: يعنى انتهى كلام زمخشرى.

قوله: كالآيات السابقة: مقصود آيات ذيل مى‌باشد كه قبلا نقل شد:

١- فامّا الّذين آمنوا فيعلمون انه الحق من ربّهم‌ .

٢- و امّا الذين كفروا فلم تكن آياتى الخ‌ .

٣- و امّا السفينة فكانت لمساكين الخ‌ .

٤- فامّا الذين آمنوا باللّه و اعتصموا به فسيدخلهم فى رحمة منه‌ .

٥- فامّا الذين فى قلوبهم زيغ فيتبعون ما تشابه منه الخ‌ .

قوله: و زعم الصّفّار: وى قاسم بن على معروف به صفّار بوده كه از نحات اندلس بشمار مى‌آيد، در احوالات او گفته‌اند كه از مصاحبين شلوبين و ابن عصفور بوده و الكتاب كه تصنيف سيبويه است را شرح نموده و فوتش در سنه بعد از ٦٣٠ هجرى اتفاق افتاده.

قوله: فامّا ان كان من المقربين فروح: آيه (٨٨) از سوره واقعه.

تجزيه و تركيب‌

امّا: شرطيّه و تفصيليّه.

ان: حرف شرط.

كان: فعل شرط، از افعال ناقصه و ضمير مستتر در آن اسمش مى‌باشد.

من: حرف جرّ.