الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٧ - شرح وجود معناى تأكيد در«اما»

بين دو فعل فاصله قرار گرفته است.

البته اين سؤال و جواب اخير در صورتى مطرح ميشود كه « ليس » را فعل بدانيم ولى اگر قائل شويم كه « ليس » حرف است ديگر اشكالى نبوده و جائى براى طرح سؤال نمى‌باشد تا محتاج بجواب آن باشيم چنانچه اگر آنرا فعل ولى شبيه بحرف بدانيم نيز جايى براى طرح سؤال و جواب مزبور نميباشد زيرا طبق اين نظريه اگر چه « ليس » فعل است ولى بواسطه ضعفش در عمل شباهت حرف داشته لاجرم همانطوريكه حرف بر سر فعل داخل ميشود نظير حرف نفى « ليس » نيز بر آن وارد مى‌گردد بدون اينكه نيازى بفاصله باشد از اينرو قبيله بنو تميم « ليس » را از عمل نمودن مهمل گذارده و جمله:

ليس الطيب الّا المسك (نيست عطر مگر مشك) به رفع « طيب » و « مسك » خوانده‌اند.

٦- ظرفى كه معمول براى « امّا » مى باشد چه آنكه در « امّا » معناى فعلى كه اينحرف از آن نيابت نموده يا فعليكه حذف شده وجود دارد مانند:

امّا اليوم فانّ ذهب (امّا امروز پس من در آن خواهم رفت).

با نظير

امّا فى الدّار فانّ زيدا جالس (امّا در خانه، پس زيد نشسته خواهد بود).

در مثال اوّل « اليوم » معمول براى « امّا » است و بين آن و « فاء » فاصله شده است.

و در مثال دوّم « فى الدار» معمول آن بوده و بين « امّا » و « فاء » قرار گرفته است و بايد توجّه داشت در هيچيك از ايندو مثال عامل در ظرف كلمه بعد از « فاء » يعنى « ذاهب » و « جالس » نمى‌باشد بلكه عامل صرفا امّا است و دليل ما بر اينمدّعا آنستكه خبر « انّ » بر آن مقدم نشده، معمول خبر نيز بر « انّ » مقدّم نخواهد شد.

البته آنچه گفتيم گفته سيبويه و مازنى و جمهور از ادباء است چه آنكه ايشان عامل را « امّا » قرار داده‌اند نه خبر ولى مبرّد و ابن درستويه و فرّاء با ايشان بمخالفت برخاسته و عامل در ظرف را نفس خبر دانسته‌اند بلكه فرّاء پا فراخ‌تر نهاده و اينمعنا را در بقيّه حروف مشبهة بالفعل تجويز كرده و گفته است:

در تمام حروف مشبهة بالفعل تقدّم خبر بر آنها جايز است چه « انّ » و چه غير آن‌