الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٨ - شرح وجود معناى تأكيد در«اما»

لذا معمول خبر نيز بر نفس اينحروف مقدّم مى‌گردد.

تفريع و نتيجه‌

سپس مصنّف مى‌گويد:

نتيجتا اگر گفتيم: امّا اليوم فانا جالس در آن دو احتمال ميباشد:

الف: آنكه عامل در « اليوم » امّا باشد.

ب: آنكه عامل در آن خبر يعنى « جالس » باشد.

و دليل بر ايندو احتمال آنستكه از اعمال هيچكدام مانعى وجود ندارد.

ولى اگر بگوئيم: امّا اليوم فانّى ضارب به عقيده جمهور يعنى مشهور ادباء اساسا اينمثال ممتنع و غير صحيح است زيرا نه « امّا » را ميتوان عامل در آن قرار داد و نه خبر يعنى ضارب را چه آنكه « امّا » معمول منصوب بعنوان مفعول به ندارد و از طرفى معمول خبر « انّ » نيز بر آن مقدّم نمى‌شود در نتيجه طبق نظريه جمهور مثال مذكور ممتنع و غير جايز مى‌باشد ولى بعقيده مبرّد و موافقين وى در صورتيكه عامل در « اليوم » را خبر قرار دهيم كلام مذكورصحيح و بدون اشكال مى‌باشد.

شرح‌

قوله: ان تعطيه فضل توكيد: ضمير فاعلى در « تعطيه » به « امّا » و ضمير مفعولى به كلام راجع است.

قوله: و انّه لا محالة ذاهب: كلمه « انّه » بفتح همزه بوده و ضمير منصوبى آن به « زيد » راجع مى‌باشد و اينجمله معطوف است به « توكيد ذلك» يعنى و قصدت انه لا محالة ذاهب.

قوله: و انّه بصدد الذهاب: اينجمله نيز معطوف است به « توكيد ذلك».

قوله: و انّه منه عزيمة: ضمير در « انّه » به ذهاب و در « منه » به « زيد » عود كرده و كلمه « عزيمة » يعنى واجب و حتمى.