الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٧٢ - «إذ» و اقسام آن

قوله: هذا وهم فاحش: كلمه « وهم » بفتح واو و هاء يعنى غلط و اشتباه.

قوله: لاقتضائه: يعنى لاقتضاء الظرف.

قوله: حينئذ: يعنى حين يكون الظرف محذوفا لا مقدّرا.

قوله: فى ذلك الوقت: يعنى در وقتيكه « اذ » را ظرف قرار داده‌ايم.

قوله: و اذكر فى الكتاب مريم الخ: آيه (١٦) از سوره مريم.

تجزيه و تركيب‌

اذكر: فعل امر، مفرد، مذكر، حاضر، متعدى، فعل و فاعل و فاعلش ضميرى است.

كه در آن باستتار وجوبى مستتر مى‌باشد.

فى: حرف جرّ.

الكتاب: مجور به « فى » ، متعلق به « اذكر » .

مريم: مفعول براى « اذكر » .

اذ: اسم زمان، بدل اشتمال از « مريم » .

انتبذت: فعل ماضى، مفرد، مؤنث، غائب، ثلاثى مزيد، از باب افتعال، لازم.

قوله: يسئلونك عن الشهر الحرام الخ: آيه (٢١٧) از سوره بقره.

تجزيه و تركيب‌

يسئلونك: فعل و فاعل، مفعول.

عن: حرف جرّ.

الشهر: مجرور به « عن » ، موصوف.

الحرام: صفت براى « الشهر » .

قتال: بدل اشتمال از « الشهر الحرام».

فيه: جار و مجرور، متعلق به « يسئلونك » .