الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٧١ - «إذ» و اقسام آن
كثّركم: فعل و فاعل و مفعول.
قوله: و اذ قال ربك للملائكة: آيه (٣٠) از سوره بقره.
تجزيه و تركيب
اذ: اسم زمان، مفعول است براى « اذكروا » مقدّر، مضاف.
قال: فعل ماضى، مفرد، مذكر، غائب، ثلاثى مجرّد، از باب نصر، ينصر، اجوف واوى، معلوم، متعدى، مضافاليه.
ربّك: مضاف و مضافاليه، فاعل براى « قال » .
لام: حرف جرّ.
الملائكة: اسم، جمع ملك، مجرور به « لام » ، متعلّق به « قال » .
قوله: و اذ فرقنا بكم البحر: آيه (٥٠) از سوره بقره.
تجزيه و تركيب
اذ: اسم زمان، مفعول براى « اذكروا » مقدّر.
فرقنا: فعل و فاعل.
باء: حرف جرّ بمعناى « لام » .
كم: ضمير متّصل مجرور، متعلق به « فرقنا » .
البحر: مفعول براى « فرقنا » .
قوله: و بعض المعربين: كلمه « معرب » بضم ميم و سكون عين و كسر راء يعنى نحوى و اديب.
قوله: يقول فى ذلك: مشاراليه « ذلك » اذ در امثله مذكور مىباشد.