الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٦٢ - تركيب بيت ابو الطيب

و يا در مضوع نصب است تا حال باشد از فاعل يا مفعول « سررتنى » و طبق اين تقدير معنا چنين ميشود:

اىّ يوم سررتنى غير رائع لى (كدام روز بود كه تو مسرور نموده باشى من را در حاليكه نترسانيده باشى من را)، در صورتيكه جمله مزبور حال از فاعل باشد.

يا: اىّ يوم سررتنى غير مروع منك (كدام روز بود كه تو مرا مسرور نموده باشى در حاليكه من از تو در روع و ترس قرار نگرفته باشم)، در صورتيكه جمله مزبور حال از مفعول باشد.

و بهر صورت جمله مذكور حال مقدّره است چه از فاعل حال بوده و چه از مفعول چنانچه در آيه شريفه: طبتم فادخلوها خالدين‌ ( گوارا باد بر شما، پس داخل آن شويد در حاليكه در آن جاودانه خواهيد ماند).

كلمه « خالدين » حال مقدّره است از فاعل در « ادخلوها » .

و يا اينجمله (جمله دوّم) محلّى از اعراب ندارد بنابراينكه معطوف باشد بر جمله اوّلى كه مستأنفه است و حرف عاطف « فاء » محذوف مى‌باشد چنانچه در آيه شريفه ذيل حروف عاطفه حذف شده‌اند:

و اذ قال موسى لقومه: انّ اللّه يأمركم انّ تذبحوا بقرة، قالوا أتتخذنا هزوا؟ قال اعوذ باللّه‌ ( هنگامى كه موسى على نبيّنا و آله عليه و عليهم السّلام به قوم خود فرمود:

همانا خداوند متعال شما را فرمان داده تا گاوى را سر ببريد.

گفتند: آيا ما را مسخره مى‌كنى؟

فرمود: پناه بخدا مى‌برم از مسخره نمودن).

تقدير: فقالوا: اتتخذنا هزوا فقال اعوذ باللّه بوده همانطوريكه در بقيّه آيه حروف عاطفه محذوف است.

سپس مصنّف گويد:

البته احتمال اخير بعيد بوده و بنظر صحيح نمى‌آيد كه حرف عاطف محذوف باشد فلذا محققين در آيه شريفه مذكور جملات را معطوفات فرض نكرده بلكه جملگى‌