الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی
(١)
الف و لام و اقسام آن
٣ ص
(٢)
اقسام الف و لام عهد
١٠ ص
(٣)
نقد مصنف بر كلام ابن عصفور
١٢ ص
(٤)
اقسام الف و لام
١٥ ص
(٥)
اقسام الف و لام جنس
١٦ ص
(٦)
فرق بين الف و لام تعريف ماهيت و بين اسم جنس نكره
١٨ ص
(٧)
مقاله ابن عصفور نحوى
٢١ ص
(٨)
كلام در اطراف الف و لام زائده
٢٥ ص
(٩)
اختلاف ادباء در الف و لام«بنات الاوبر»
٢٨ ص
(١٠)
مقاله سخاوى و تضعيف كلام قائل
٢٩ ص
(١١)
رد مقاله سخاوى
٢٩ ص
(١٢)
مقاله برخى ديگر از ادباء
٣٠ ص
(١٣)
مقاله مبرد در الف و لام«بنات الاوبر»
٣٠ ص
(١٤)
كلام در اطراف الف و لام
٣٣ ص
(١٥)
حكايت رشيد با قاضى ابويوسف
٣٧ ص
(١٦)
مقاله مصنف
٤٠ ص
(١٧)
مسئله ادبى
٤٥ ص
(١٨)
اما بفتح همزه و تخفيف ميم
٥٠ ص
(١٩)
اما و اقسام آن
٥٥ ص
(٢٠)
(اما) بالفتح و التشديد
٥٥ ص
(٢١)
اما بفتح همزه و تشديد ميم
٥٧ ص
(٢٢)
معانى اما
٥٧ ص
(٢٣)
استدلال بر وجود معناى شرط در«اما»
٥٨ ص
(٢٤)
شرح وجود معناى تفصيل در«اما»
٦٥ ص
(٢٥)
شرح وجود معناى تأكيد در«اما»
٧٤ ص
(٢٦)
معناى«اما العبيد فذو عبيد»
٨١ ص
(٢٧)
معناى«اما» در پارهاى از عبارات
٨٥ ص
(٢٨)
اما بكسر همزه و تشديد ميم
٨٨ ص
(٢٩)
معانى«اما»
٩٣ ص
(٣٠)
(أو)
١٠٥ ص
(٣١)
معانى دوازدهگانه براى«او»
١٠٦ ص
(٣٢)
تعجب مصنف از مقاله برخى از نحاة و تضعيف آن
١١٨ ص
(٣٣)
گمان ابن مالك و رد آن
١١٩ ص
(٣٤)
نقد مصنف بر ابن مالك
١٣٧ ص
(٣٥)
كلام غير ابن مالك
١٣٨ ص
(٣٦)
كلام ابن شجرى و تضعيف آن
١٣٩ ص
(٣٧)
جواب ابن حاجب از دليل اول
١٤٧ ص
(٣٨)
جواب برخى از ادباء از دليل دوم
١٤٨ ص
(٣٩)
ضعيف بودن معانى دوازدهگانه براى«او»
١٥٦ ص
(٤٠)
تضعيف معناى تقريب براى«او»
١٥٧ ص
(٤١)
تضعيف معناى شرط براى«او»
١٥٨ ص
(٤٢)
(ألا) بفتح الهمزه و التخفيف
١٥٩ ص
(٤٣)
جهت دلالت داشتن الا بر تحقيق ما بعدش
١٦١ ص
(٤٤)
مقاله زمخشرى
١٦٢ ص
(٤٥)
معناى چهارم«الا»
١٧١ ص
(٤٦)
معناى پنجم«الا»
١٧٥ ص
(٤٧)
مقاله مصنف در محاكمه بين اقوال
١٧٦ ص
(٤٨)
كلام ابن حاجب در تضعيف قول بعضى از ادباء
١٧٦ ص
(٤٩)
رد كلام ابن حاجب
١٧٧ ص
(٥٠)
الا بكسر همزه و تشديد لام
١٨١ ص
(٥١)
الا و اقسام آن
١٨١ ص
(٥٢)
معناى اول«الا»
١٨١ ص
(٥٣)
تضعيف رأى بصريين
١٨١ ص
(٥٤)
رأى كوفيين در آيه شريفه
١٨٢ ص
(٥٥)
مردود بودن رأى كوفيين
١٨٢ ص
(٥٦)
جواب از رد مذكور
١٨٣ ص
(٥٧)
معناى دوم«الا»
١٨٥ ص
(٥٨)
كلام مبرد و رد آن
١٨٦ ص
(٥٩)
استدلال مبرد
١٨٦ ص
(٦٠)
مقاله شلوبين و ابن ضايع
١٨٦ ص
(٦١)
مقاله مصنف در تضعيف كلام شلوبين و ابن الضائع
١٩١ ص
(٦٢)
فرق بين اينقسم از«الا» با«غير»
١٩٦ ص
(٦٣)
معناى سوم«إلا»
٢٠١ ص
(٦٤)
معناى چهارم«الا»
٢٠٤ ص
(٦٥)
اعتراض مصنف بر ابن مالك
٢٠٥ ص
(٦٦)
الا بفتح همزه و تشديد لام
٢١١ ص
(٦٧)
الى
٢١٨ ص
(٦٨)
حكم ما بعد«الى»
٢١٩ ص
(٦٩)
(إي) بالكسر و السكون
٢٣٢ ص
(٧٠)
(أي) بالفتح و السكون
٢٣٤ ص
(٧١)
(أي) بفتح الهمزة و تشديد الياء
٢٤٠ ص
(٧٢)
انتقاد زجاج بر سيبويه
٢٤٣ ص
(٧٣)
مقاله جرمى در انتقاد بر سيبويه
٢٤٣ ص
(٧٤)
انتقاد مصنف بر مستشكلين به سيبويه و آنانكه«اى» موصوله را دائما معرب مىدانند
٢٤٣ ص
(٧٥)
رأى زمخشرى و عدهاى در تركيب آيه شريفه
٢٤٦ ص
(٧٦)
تضعيف رأى زمخشرى و موافقين با وى
٢٤٧ ص
(٧٧)
رأى ابن طراوه
٢٤٧ ص
(٧٨)
تضعيف رأى ابن طراوه
٢٤٧ ص
(٧٩)
رأى ثعلب در آيه شريفه مذكور
٢٤٨ ص
(٨٠)
رأى اخفش درباره«أى» وصليه
٢٥٦ ص
(٨١)
مردود بودن رأى اخفش
٢٥٦ ص
(٨٢)
دفاع مصنف از طرف اخفش و جواب از دو اشكال مذكور
٢٥٦ ص
(٨٣)
نقد مصنف بر اخفش
٢٥٧ ص
(٨٤)
استشهاد مصنف بكلام ابو على فارسى براى موصوله نبودن«اى»
٢٦٠ ص
(٨٥)
تركيب بيت ابو الطيب
٢٦١ ص
(٨٦)
«إذ» و اقسام آن
٢٦٧ ص
(٨٧)
اعتقاد جمهور در«اذ»
٢٧٤ ص
(٨٨)
ذكر مؤيد براى اعتقاد جمهور
٢٧٥ ص
(٨٩)
مقاله زمخشرى و غرابت آن
٢٧٥ ص
(٩٠)
انتقادات مصنف به كلام زمخشرى
٢٧٦ ص
(٩١)
قسم دوم«اذ»
٢٧٩ ص
(٩٢)
قسم سوم«اذ»
٢٨٠ ص
(٩٣)
تحقيق در حرف يا اسم بودن قسم سوم از«اذ»
٢٨١ ص
(٩٤)
موارد حمل«اذ» بر معناى تعليل
٢٨٥ ص
(٩٥)
مقاله ابو الفتح نحوى
٢٨٧ ص
(٩٦)
گفتار برخى ديگر از ادباء و توجيه ايشان در دفع محذور اختلاف دو زمان
٢٨٧ ص
(٩٧)
مقاله برخى ديگر از ادباء در توجيه بدليت«اذ» از«اليوم»
٢٨٨ ص
(٩٨)
قسم چهارم«اذ»
٢٩٤ ص
(٩٩)
اقوال در«اذ» مفاجات
٢٩٥ ص
(١٠٠)
اختلاف آراء در عامل«اذ» بنابر ظرف بودن آن
٢٩٥ ص
(١٠١)
ذكر دو معناى ديگر براى«اذ»
٢٩٦ ص
(١٠٢)
دائم الاضافه بودن«اذ»
٣٠١ ص
(١٠٣)
كلام در اطراف مضاف اليه«اذ»
٣٠٧ ص
(١٠٤)
اعتقاد اخفش و مردود بودن آن
٣١٢ ص
(١٠٥)
جواب اخفش از استدلال به بيت ابى ذؤيب
٣١٣ ص
(١٠٦)
(إذما)
٣١٨ ص
(١٠٧)
شرح و توضيح الفاظ بيت متنبى شاعر
٣١٩ ص
(١٠٨)
پايان كتاب
٣٢١ ص
 
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص

الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٦٠ - استشهاد مصنف بكلام ابو على فارسى براى موصوله نبودن«اى»

اىّ يوم سررتنى بوصال‌

لم ترعنى ثلاثة بصدود

يعنى: كدام روز بود كه تو بوصالى كه سه روز بعدش مرا باعراض و دورى نمودن نترسانده باشى خوشحال و مسرور كرده باشى يعنى هيچگاه نشد كه وصال تو بخوشى و خرّمى براى من ميسّر گردد.

و دليل بر موصوله نبودن « اىّ » در اين بيت آنستكه « اىّ » موصوله صرفا به معرفه اضافه مى‌شود و چنانچه ملاحظه مى‌كنيم در بيت مذكور به نكره اضافه شده است.

استشهاد مصنّف بكلام ابو على فارسى براى موصوله نبودن «اىّ»

در بيت مذكور

سپس براى اثبات اين گفتار به كلامى از ابو على فارسى استشهاد نموده و مى‌گويد:

ابو على فارسى در كتاب تذكره ذيل قول شاعر كه گفته است:

ارأيت اىّ سوالف و خدود

برزت لنابين اللّوى فزرود

يعنى: خبر ده اى زن بمن كه كداميك از اطراف جلو گردن و گونه‌ها را در روزى كه در خانه « لوىّ » و « زرود » بوديم براى ما نمايان و آشكار كردى.

مى‌گويد:

كلمه « اىّ » در اين بيت موصوله نيست زيرا به نكره اضافه شده است.

پايان كلام ابو على فارسى‌

سپس مصنّف گويد:

همانطوريكه لفظ « اىّ » در بيت ابو الطيب موصوله نيست، شرطيّه نيز نميباشد زيرا در صورت شرطيّه بودن معناى بيت چنين ميشود: