الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٩ - فرق بين الف و لام تعريف ماهيت و بين اسم جنس نكره

ضيغ مى‌باشد عينا همين فرق بين تعريف ماهيت و اسم جنس نكره وجود دارد زيرا الف و لام دالّ بر تعريف ماهيت بر حقيقت و جنس بقيد حضورش در ذهن دلالت دارد در حاليكه اسم جنس نكره بر صرف حقيقت و ماهيّت خالصه دلالت مى‌كند با قطع نظر و بدون اعتبار قيد حضورش در ذهن پس در واقع اسم جنس نكره بمنزله مطلق و كلمه معرّف بالف و لام تعريف ماهيّت بمثابه مقيّد مى‌باشند.

شرح‌

قوله: تخلفها كلّ: ضمير مؤنث به « الف و لام» راجع بوده و كلمه « تخلف » يعنى بجاى آن قرار مى‌گيرد.

قوله: خلق الانسان ضعيفا: ايه (٢٨) از سوره نساء.

تجزيه و تركيب‌

خلق: فعل ماضى، مفرد، مذكر، غائب، مجهول، ثلاثى مجرّد، از باب نصر، ينصر.

الف و لام: براى استغراق افراد.

انسان: نائب فاعل براى « خلق » .

ضعيفا: صفت مشبهه، حال است از « الانسان » .

قوله: انّ الانسان لفى خسر: آيه (٢) از سوره و العصر.

تجزيه و تركيب‌

انّ: از حروف مشبهة بالفعل، عامل نصب و رفع، مبنى.

الف و لام: براى استغراق افراد.

انسان: اسم براى « انّ » .

لام: براى تأكيد.