الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٧٦ - كلام ابن حاجب در تضعيف قول بعضى از ادباء

جواب‌

يونس در جواب مى‌گويد:

تنوين « رجلا » از باب ضرورت است و الّا همانطوريكه اشاره شد اينكلمه مبنى بر فتح است.

مقاله مصنّف در محاكمه بين اقوال‌

مصنّف گويد:

قول خليل اولى و بهتر از قول يونس است زيرا طبق نظريه خليل فعل يعنى « ترونى » مضمر است و در محلّش مقرّر است كه اضمار فعل در وقت ضرورت نبوده بلكه در حال اختيار و سعه نيز آنرا مضمر مى‌گيرند در حاليكه بعقيده يونس تنوين « رجلا » از باب ضرورت است و وقتى امر دائر باشد بين وجهى كه لازمه‌اش ارتكاب ضرورت بوده و وجهى كه مستلزم آن نباشد بدون ترديد وجه خالى از ارتكاب ضرورت بهتر و اولى مى‌باشد.

و نيز بايد بگوئيم:

اضمار خليل اولى و بهتر از اضمار قائل مذكور است چه آنكه طبق اضمار اينقائل بايد ملتزم شويم كه شاعر قصدش دعا نمودن مردى است كه واجد صفت ياد شده است در حاليكه مى‌دانيم مراد و منظور او چنين نبوده بلكه وى طالب مرد موصوف به صفت مزبور است كه طبق نظريه خليل همين معنا از شعر استفاده مى‌گردد.

كلام ابن حاجب در تضعيف قول بعضى از ادباء

ابن حاجب در تضعيف رأى بعضى از ادباء كه گذشت مى‌گويد: