الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٧٠ - مقاله زمخشرى

تجزيه و تركيب‌

الا: حرف بمعناى تمنى مركّب از همزه استفهام و لاء نفى جنس.

عمر: اسم است براى « لاء نفى جنس».

ولى: فعل ماضى، مفرد، مذكر، غائب، صفت براى « عمر » .

مستطاع: اسم مفعول، مفرد، مذكر، از باب استفعال، خبر مقدّم.

رجوعه: مضاف و مضاف‌اليه، مبتداء مؤخّر براى « مستطاع » و جمله اسميّه صفت دوّم است براى لفظ « عمر » .

فاء: جواب براى تمنى يعنى « الا » .

يرأب: فعل مضارع، مفرد، مذكر، غائب، ثلاثى مجرد از باب فرح، يفرح، منصوب به « ان » مقدّره در جواب تمنى و ضمير فاعلى در آن به « عمر » راجع است.

ما: موصوله، مفعول براى « يرأب » .

اثات: فعل ماضى، مفرد، مؤنث، غائب، متعدى و مفعولش كه ضمير متصل منصوب است حذف شده.

يد: اسم، مضاف، فاعل براى « اثأت » .

الغفلات: مضاف اليه.

قوله: و لهذا نصب الخ: كمه « لهذا » يعنى و بخاطر اينكه « الا » بمعناى تمنى است.

متن: و الرابع: الاستفهام عن النفي، كقوله: