زودتر جوانه می‌زند و خود را نشان می‌دهد - چنانکه از حال کودک پیداست که‌ از آغاز تولد در جستجوی شیر و پستان مادر است - ولی به تدریج نیازهای‌ معنوی که در سرشت انسان نهفته است ، می‌شکفند بطوریکه در سنین رشد و کمال ، انسان نیازهای مادی خویش را فدای نیازهای معنوی می‌کند . به تعبیر دیگر ، لذتهای معنوی در انسان ، هم اصیل است و هم نیرومندتر از لذتها و جاذبه‌های مادی [١] . انسان به هر اندازه آموزش و پرورش انسانی بیابد ، نیازهای معنوی و لذتهای معنوی و بالاخره حیات معنوی‌اش ، نیازها و لذتها و حیات مادی‌اش را تحت تأثیر قرار می‌دهد . جامعه نیز چنین است ، یعنی در جامعه‌های بدوی نیازهای مادی بیش از نیازهای معنوی حکومت دارد .
ولی به هر اندازه جامعه متکامل‌تر گردد ، نیازهای معنوی ارزش و تقدم‌ می‌یابند و به صورت هدف انسانی درمی‌آیند و نیازهای مادی را تحت‌الشعاع‌ قرار داده و در حد وسیله تنزل می‌دهند [٢] .

. ٣ اصل تقدم کار بر اندیشه :

انسان موجودی است که می‌اندیشد و می‌شناسد و کار می‌کند . آیا کار مقدم‌ است یا اندیشه ؟ آیا جوهر انسان کار است یا اندیشه ؟ آیا شرافت انسان‌ به کار است یا اندیشه ؟ آیا انسان مولود کار است یا اندیشه ؟ مادیت تاریخ براساس اصالت کار و تقدم آن بر اندیشه

[١] بوعلی در نمط هشتم اشارات در این موضوع به طرزی عالی بحث کرده‌ است . [٢] رجوع شود به رساله قیام و انقلاب مهدی از دیدگاه فلسفه تاریخ .